Sunday, August 31, 2025

ISUA ANGIN NUNG RAWH: NUN HAUTAK LO LEH THEIHNA NUN NEIH

_I Khawthlir Dan Thlak_

By Rick Warren 
— August 31, 2025
_"Fimkhur ula, awhna reng reng lakah chuan inveng rawh u; sum ngah hi mihring dam chhan a ni lo ve."_ (Luka 12:15)

Duhamna leh huamhapna khawvelah hian Isuan a hnung zuitute chu amah anga awm turin min duh - nun hautak lo leh awlsam te a nung turin. 

Isua khan nun khawsak awlsam tak min hmuhtir. A nundan leh nung ve tura min duh dan kha.

Thudik chu hei hi a ni, neih i ngah poh leh i ngaihsak, enkawl, tihfai, venhim, lukhawng nei tura ruahman leh siamṭhat tur i ngah tihna a ni. Bungrua i ngah poh leh i nun a awpbet tihna a ni.

I thilneih te khan an nei let thei che tih i hria em? Heti hian ngaihtuah teh: Pathianin midang hnena pe tura a tih che i la kawl tlat angin han ngaihtuah teh. Mahse i tan pek chhuah kha a harsa em em thung si a - i ṭhen phal thlawt lo a. Chumi hunah tak chuan kha thil kha i neih ni tawh lovin; amahin a nei let tawh che a ni. I thil neih khan a nei let tawh che anih chu.

Luka 12:15-ah chuan heti hian kan hmu,  _"Fimkhur ula, awhna reng reng lakah chuan inveng rawh u; sum ngah hi mihring dam chhan a ni lo ve."_ 

Mi hausa an thihin miin heti hian an zawt fo: "Eng ang taka tam nge a thihsan ang aw?" tiin. Ka hrilh ang che u. Engkim a kalsan vek! Heti hian inzawt ve teh, "I chhawm ve zel theih loh chuan engvangin nge i khawl ṭeuh ang?"

Miin an hun, tha, theihna leh talent-te hi thil neih belh nan an hmang fo ṭhin. An neih theih aia ṭha leh lian in leh lirthei an lei a, a man pe tlak turin hah em ema an thawh a lo ṭul ṭhin a ni.

Bible chuan chutiang anga ti lo turin min ti. Chung thil atan chuan hun hmang ral lo turin min ti. I sum aiin i hun kha a hlu em em zawk. Sum tam zawk i siam thei, mahse hun erawh i siam belh thei lo. He leiah hian hun rei lote chauh i nei asin.

Isua kha awlsam taka a nun rualin theihna nen a nung bawk.

Matthaia 19:36-ah chuan heti hian Isuan a ti, _"Pathian nen chuan engkim tih theih a ni."_ Marka 9:23-ah heti hian a ti bawk, _"Ringtu tan chuan engkim tih theih a ni."_ 

Pathianin heti hian a sawi ang a ni, "Min rin chuan thil nih theih dan tur kawng tam takin a inhawng."_

Isua hnung zuitute hi he leiah hian thil siam chhuak thiam ber leh tihdanglam thiam ber an ni tur a ni tih hi ka rin dan a ni. Engvangin? "Engkim" tih theih a ni titu Pathian rawngbawl kan ni tlat a. Engkim hi tih theih a ni titu chunga rinna kan nghah chuan i theihna a pawt fan ang.

Hei hi mak i ti mai thei - mahse kan nuna min daltu lian ber chu hlawhchhamna emaw tihsual emaw a ni lo, kan rin lohna zawk hi a ni. Nangmah siamtu leh hmangaihtu Pathian rin lohna kha.

Rin lohna i neih khan i theihna a titlem a ni. Pathian i rina amaha i innghah ngam poh leh - harsatna nasa tak karah pawh - i nun, chhungkua leh eizawnna kawngah hna a thawk nasa leh zual ang. Pathian puihna i tawn nasat poh leh amaha i rinna a zual zel ang.

Isua nun ṭawmpuia khawsak hautak lo taka awm leh theihnaa innghah chuan thil pawimawh ber hre turin min pui - i nunkawng engkimah Pathian chunga rinna nghat turin a sawm che.

Ngaihtuah zui atan.

I thil neihte an nei let che em? Pathianin midang hnena le tura a tih che pek phal loh i nei em? Pathianin i nuna thil ni theite a tak a chantir i hmuh khan eng laiin nge i rinna a ṭhan len?

I nunkawng engah te nge i rin lohna hmanga Pathian i dah pawimawh loh?

[Lettu: Mapuia Fanai]

Saturday, August 30, 2025

ISUA ANGIN NUNG RAWH: TLAWMNA LEH FELNA NUN NEIIN

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren 
- August 30, 2025
_"Thim lai reng awm lova i nun pum a ênga a awm chuan i nun kha midangte tan a êng chhuak ang."_ (Luka 11:36, NLT)

Isua nun ang nun nei tur chuan a nuna thil hlu tak kan hmuh - felna leh tlawmna nun i neih ve a ṭul ang.

Felna/thianghlimna chu engnge ni? Mi tam tak chuan rinawmna hi felna emaw an ti ṭhin. Thudik sawi hi felna kawng khat chu a ni ngei mai, mahse felna chuan chu aia nasa daih chu a huam. Felna tih hi a ṭawng ṭobulah chuan "pumpui," emaw "zavaiin," emaw tihna a ni.

Chhiarkawp zirnaah chuan *integer* hi number pum - amah mai pawha famkim a ni. Chutiang chiah chuan felna nun chuan nun huapzo a kawk; nun inṭhen hrang nuai ang a ni lo.

Felna nun neitute chu biak inah, hnathawhna hmunah, inah, infiamnaa, khawiah pawh nise an nundan a danglam ve zut lo. A awmzia chu i nun kha a nghet tihna a ni. I hmuh ang kha i dawn tur chu a ni!

Luka 11:36-ah chuan heti hian kan hmu, _"Thim lai reng awm lova i nun pum a ênga a awm chuan i nun kha midangte tan a êng chhuak ang"_ (NLT). Felna nun i neih chuan khawvel thim takah hian arsi angin i eng tihna a ni.

Mahse ringtute chu eng chauh ni tura koh kan ni lo- lei chi ang ni tura koh kan ni bawk. Chi chuan ei tur a tituiin a vawng# ṭha a, ei chhe theitu lak ata a vawnghim ṭhin. The Living Bible chuan heti hian a letling: _"Khawvel tituitu in ni, chen nuamah siam rawh u. I tuina i hloh chuan khawvel hi engtinnge a awm ang?"_ (Mat. 5:13).

Mi ṭhenkhat chuan, "Engvangin nge Pathianin ringtute hi vawi leh khatah vana a lak chhoh mai loh?" tiin an zawt ṭhin. Ka hrilh ang che u. He khawvela a dah chhan chu khawvel a chhiat loh nan te, khawvela chen tinuamtu atan leh khawvel hi hmun nuam zawk leh lungawina hmuna siam turin a aiawhin a dah a ni.

Isua kha felna leh thianghlimna nena nung a ni- khawvel eng leh chi nikawpin. Tlawmna nun nei a ni bawk.

Tlawmna chu uan lohna a ni ngawt lo. Tlawmna hi ngawi renga i chakna te lantir lohna a ni ngawt hek lo. Tlawmna chu Pathiana innghahna a ni.

Matthaia 5:3-ah chuan Isuan heti hian a ti, _"Pathian chuan . . . Amah mamawh a ni tih inhria te chu mal a samsak ṭhin"_ (NLT)

Pathiana i innghah loh chuan i thunun theih loh thil thunun i tum thin. Mahse Pathiana i innghah chuan i nun a thunun turin i inpe tihna a ni. Mahni ni lova Pathiana i innghahin muanna i nei ṭhin.

Felna nun neia Pathiana i innghah tlat chuan miin an thlir ang che, a chhan chu chutiang nun an neih loh avangin. Miin i nun an thlir tawh chuan Isua hnenah i hruai thei ang.

Ngaihtuah zui atan.

I nunah kal hrang deuh te a awm em? Hmun ṭhenkhatah emaw mi ṭhenkhatte chungah emaw i awm dan i tidanglam ṭhin em?

Nun huapzo nei turin engtinnge ke i pen ang?

Pathianah nge mahni chungah rinna i nghah? Engtinnge thunun theih loh thunun i tum?
[Lettu: Mapuia Fanai]

Friday, August 29, 2025

ISUA ANGA NUN: HRIAT THIAMNA NEN

_I Khawthlir Dan Thlak_

By Rick Warren
— August 29, 2025
““Amaha ka awm reng ṭhîn” titu chu ama awm ang bawk khan a awm ve tur a ni.” [I Johana 2:6]

Pathian Thutakah i nun chu i nghat a nih chuan a duh dana nung turin i ngaihtuahna te chu a her danglamsak ang che. Mahse min hual veltu thlirna dik lo tam tak karah hian thil pawimawh ber chu engtin nge i thlir ngar ngar theih ang? I thil pawm chu engtin nge i chet chhuahpui ang? I rin dan chuan engtin nge i nungchang a tihdanglam ang?  

A awmzia chu, engtin nge i nun ang? 

Zawhna pawimawh tak a ni, mahse chanchin lawmawm ka hria: Pathian chuan nun dan tur min kawhhmuh, he khawvel tan hian Isua chu a rawn tir a, entawn tur mi famkim a ni. Bible chuan, ““Amaha ka awm reng ṭhîn” titu chu ama awm ang bawk khan a awm ve tur a ni,” tiin a sawi [I Johana 2:6]. 

Ni eng emawzat chhung chu Isua nun dan eng emawzatte kha kan zirho leh dawn a ni. 

Vawiin hian a hmasa ber kan zirho ang: Isua anga nun tih awmzia chu hriat thiamna nena nun a ni. 

Hriat thiamna tih awmzia chu uluk taka thil thlithlai tihna a ni. Zirtirna thar i thlir chang chuan zawhna i lo zawt ang, “A dik ang em? Pathian thlirna nen an inmil em? Nge mite thil uar satliah mai mai zawk? 

Bible chuan Rom 12: 2 ah chuan, “He khawvel dan ang hian awm suh ula; Pathian duhzawng, a ṭha leh lawm tlak leh, ṭhat famkim chu in hriat fiah theih nan, in rilru a thara awmin lo danglam zawk tawh rawh u,” tiin a sawi. Isua zuitute chu hriat thiamna nen an nun a ngai a – an nun awmzia chu an chhut ngun a, an hriat thiam a ngai. 

Isua chuan hetiang hian a sawi bawk a nih kha: “A lan angin ngaihtuah suh ula, fel takin ngaihtuah zawk rawh u,” tiin [Johana 7: 24]

Isua chuan a zirtirte chu ringhlel leh buai lo turin a duh a – a chhe lam hlir thlirtu ni lo turin a duh. Chutih rual chuan Isua chuan amah zuitute chu an ngaihtuahna hmang ngun turin a duh – puitling lo deuha khawsa lovin chik taka ngaihtuah turin a duh a ni. 

Entirnan, i nihna nena inkalh hlauh hla chu ngaihtuah mang lovin i lo sa ve tawh em? TV-ah i thil tih ngai miah lo titute chu i lo thlir doh doh tawh em? Khawvel chuan intihhlimna [entertainment] tiin a sawi a, mahse a nihna takah chuan tute emaw chuan i thluakah thlirna rilru hruai kawi thei eng emaw an tuh mek a ni. 

I rilrua awmte pawh chu Isua chuan thlifim tur chuan a duh che: “Chutichuan, i chhunga awm chu thim a lo ni dah law maw, fimkhur rawh,” tiin [Luka 11:35].

I nitin hun i hman mek lai chuan, ngun takin ngaihtuah la, “He khawvel dan ang hian awm suh ula; Pathian duhzawng, a ṭha leh lawm tlak leh, ṭhat famkim chu in hriat fiah theih nan, in rilru a thara awmin lo danglam zawk tawh rawh u,” tih chu hre thar fo vang che [Rom 12:2].

Ngaihtuah zui atan. 

• I khawvel thlirna chu ngaihtuah nawn la, khawvel i enna mit ngei mai chu. Krista leh a zirtirnaah an innghat em, khawvelin en tura an tih ang che chuan i lo en ve mai zawk em? 
• Eng dinhmun emaw zirtirna thuhla emawah chuan Pathian chuan thil hriat theihna a pe tawh che em? 
• Vawiin hian thil hriat thiamna chu ni dang aiin i mamawh zual em? Pathian hnenah chuan thil hriat thiam lehzualna chu dil ang che. 

[ *Lettu:* Peka]

Thursday, August 28, 2025

HLAUHNA TEL LOVIN THIH EMAW DAM EMAW

_I Khawthlir Dan Thlak_

By Rick Warren
— August 28, 2025
“Nangmahnia awma chu khawvela awm ai chuan a ropui zawk avangin.” [1 John 4:4]

Isua khawvela a lo kal chhan chu thihna leh sual hnathawh tihboral chu a ni. Bible pawhin chutiang chuan a sawi, “Pathian Fapa lo lan chhan ber chu Diabola hnathawhte a tihboral theih nan a ni,” tiin [I Johana 3:8] 

Sual hnathawh chu engnge ni? I thinlung chu lungkham, mahni inkiltawihna, inthiamlohna, thinrimna leh buaina hmanga tihbuai chu a ni a – nangmah inngainep leh dinhmun chhia, beisei bo leh tum mumal nei lova awmtir che chu a tum a ni. 

I nuna Setana hmanraw langsar ber chu hlauhna a ni. Mahse hlauhna chu Pathian aṭanga chhuak a ni lo. Bible chuan, “Hmangaihnaah chuan hlauhna reng reng a awm lo… hmangaihna famkimin hlauhna a hnawt chhuak ṭhin a ni,” tiin a sawi hial [I Johana 4: 18] Chuvangin eng emaw hlauh i neih chang apiang chuan a phena awm chu Pathian a ni lo tih hria ang che. 

Bible chuan, “Pathian chu hmangaihna a ni,” tiin a sawi [I Johana 4: 8]. Hmangaihnaah chuan hlauhna a awm loh avang leh Pathian chu hmangaihna a nih zawk tlat avangin amah a awmna hmunah chuan hlauhna chu um bovin a awm ṭhîn tih hre tlat ang che. 

Miten an thil hlauh langsar hmasa ber chu thih hlauhna chu a ni, Setanan chu chu sal anga anmahni phuarna atan a hmang fo. 

Vanrama chengte leh ka mi hriat vanrama awm apiangte ka ngaihtuah chang chuan kal ka chak zual sauh ṭhin. He leilung chhiatna leh tlakbalna ka chhut apiangin he hmunah hian awm reng tur kan nih lohzia ka hre thar bawk – kan awm reng dawn loh avangin Pathian hnenah lawmthu ka sawi nawn hial ṭhîn. 

Hebrai 2: 14- 15 chuan hetiang hian a sawi, “Naupang a tihte hi tisa leh thisen nei an ni a, ani pawh chutiang chu a lo ni ve ta a ni. Tichuan, thihna chunga thuneitu Diabola chu, a thihna avângin a titlâwm a, dam chhûnga thih hlau rêng rênga awm ṭhîn, hlauhna bawiha tângte chu a chhuah ta a ni,” tiin.

Thih chu ka hlau lo – a chhan chu Isuan ka tana a hnathawh chu ka hre chiang a ni. Pathian ṭhian i nih a, i kalna lam tur i hre chiang a nih chuan amah hmuh chu thil hlauhawm a ni ngai lo vang. 

He khawvel thunun hleih theih mang lova buai zelah hian awm reng ka hlau zawk, he khawvel sualin thuneihna sang tak a channa hmunah hian. 

“Lalna leh thuneihna te chu hlip thlain, kraws-ah chuan chungte chu hnehin, a langin hriattir nan a hmang ta a,” [Kolossa 2: 15] Ringtu i nihna zawnah chuan i hlauh a ngai lo, a chhan chu, “Nangmahnia awma chu khawvela awm ai chuan a ropui zawk avangin.” [1 John 4:4]

Isua kianga kalte tan chuan hlauhna chu thih leh damah chuan a awm tawh lo. I mangang a, eng emaw hlauh i nei a nih chuan Pathian kutah chuan tlu lut ang che, a thu leh a thutiam te, a hmangaihnate chu inhrilh thar leh bawk ang che. 

Ngaihtuah zui atan. 

• Ringtu ṭhenkhatte chu an chhandamtu atana Isua an thlan hnuah pawh chuan eng vangin nge hlauhna an la neih fo? 

• Vanram i lo ngaihdan chu han sawi teh? Vanram chu eng ang nge nia i rin? 

• Pathian i rinna chuan eng tiang takin nge khawvel i thlir dan chu a tihdanglam? 

[ *Lettu:* Peka]

Wednesday, August 27, 2025

ISUAN PATHIAN HNEN KAL TLANG THEIHNA MIN PE

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren
- August 27, 2025
"Nimahsela, engkim hi Pathian hne ata chhuak a ni a, ani chuan Krista avangin amah nen inremin min siam a, inremna rawngbawl hna min pe a. Khatia, Pathianin Kristaah chuan khawvel hi amah nen inremin a siama, an bawhchhiatnate chu bawhchhiatnaa ruatsak lova, inremna thu min kawltir kha." 2 Korinth 5:18-19.

Isua krawsa a awm lai khan, i ai a awh ringawt a ni lova. Pathian nena in inlaichinna siamṭhain palai hna a thawk a ni.

Palai chuan mi chi hnihte chu a hruai khawm ṭhin. Bible chuan sual avangin Pathian laka tih hran kan nih thu min hrilh. Pathian chu lehlamah awmin, a lehlamah keini mi sualte chu kan vaiin kan awm a. Kan inkarah min daidangtu a awm a, keimahni chuan kan kal tlang zo lo a ni.

Mahse chanchin ṭha a lo thleng e! Isua chu min hruai khawm turin khawvelah a lo kal a. Kan palai a ni a-Pathian nena kan inkara leilawn siamtu a ni. 

Bible chuan, "Nimahsela, engkim hi Pathian hne ata chhuak a ni a, ani chuan Krista avangin amah nen inremin min siam a, inremna rawngbawl hna min pe a. Khatia, Pathianin Kristaah chuan khawvel hi amah nen inremin a siama, an bawhchhiatnate chu bawhchhiatnaa ritsak lova, inremna thu min kawltir kha," 2 Korinth 5:18-19. Isua chu nang leh Pathian inkara lei dawhtu a ni.

Thuthlung Hluiah, Isua khawvela a lo kal hmain, miin Pathian an pan theihna awm chhun chu puithiam kal tlang chauhin a ni. Juda puithiamte chauh chu hmun Thianghlimah-Maichama hmun thianghilm berah chuan kal phal a ni a. Chu pawh chu kum khatah vawi khat chiah a ni. He puithiam hian Pathian hmaah Israel mi zawng zawng ai a awh a, mipui leh Pathian inkara palai a ni.

Mahse, Isua khawvela a lo kal khan mi tin tan mahnia Pathian hnen pan theihna kawng a hawng a ni. Puithiam emaw, mi thianghlim emaw, pastor emaw, tu emaw ber kal tlanga i pan kher a ngai tawh lova. Nangmahin Pathian i be pawp thei a ni.

Isua hi kan puithiam leh palai a ni a. Chuvangin kan ṭawngṭai apiangin he ṭawngkam "Isua hmingin" tih hmang hian kan titawp ṭhin. Hemi hmanga ṭawngṭai tihtawp hi phut luih tlat a ni hran lova, Isuan mahnia Pathian hnen pan thei tura kawng min hawnsak avang leh kan duh apiang kan dil theih avanga a dik a ni tih kan pawmna a ni. Pathianin a ngaithla che a, a pawm che a, a ngaihsak che a ni tih ring tlat ang che.

Isua avangin Pathian nen inzawma, inpawl leh inbe theiin i awm a. I tṭhian nih a duh a ni! Vawiin aia Amah biak leh amah nena hun hman dunna hun ṭha hi a awm chuang lo.

Ngaihtuah chhunzawm atan

I ṭawngṭai hian i ṭhian angin Pathian hi i be ngai em? Eng vangin nge chutianga i tih emaw, eng vangin nge chutianga i tih loh?

Tlang taka Pathian hnena ṭawngṭai i hmuh hian eng ang danglamna nge a thlen?

Ni tina Pathian pawlna hun tam zawk i neih theihna turin eng thil nge thlak danglam ngai?

[ *Lettu: Marova Punte* ]

Tuesday, August 26, 2025

NGAIHDAMNA MAMAWH VE THO I NIH AVANGIN MIDANG PAWH NGAIDAM VE RAWH

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren
- Aug 26, 2025
Inkhawngaih tawna lainatna neiin awm ula, Pathianin Kristaa a ngaidam che u ang bawkin inngaidam tawn rawh u.” Ephesi 4:32

Ngaihdamna hi kawng hnih nei a ni. Midang i ngaihdam theihloh chuan ngaihdam i nih inring bik suh. Chu chu Bible-a kan hmuh dan a ni. I theh apiang i seng ang.

Bible chuan, “Inkhawngaih tawna lainatna neiin awm ula, Pathianin Kristaa a ngaidam che u ang bawkin inngaidam tawn rawh u.” Ephesi 4:32

Vawi khat chu John Wesley, kum 1700 chhova thuhriltu ropui tak bulah hian mi pakhat a lo kala, hetiang hian a rawn sawi a, “Kha pa kha ka ngaidam ngai lo vang,” a ti a. Wesley-a chuan, “Thil sual ti ngai miah lo i nih ka ring. Mi i ngaihdam theih loh chuan, nangmah ngei ina ila zawh tur lei i hal kang vek ang a ni,” a ti a ni.

Midang i ngaihdam loh chuan, nangmah ngei pawh inngaidam lo turin i rilru i siam tihna a ni. Engvangin nge? Pathian chuan i hmalam hunah ngaihdamna ila mamawh dawn a ti che a ni.

Miin an ngaihdam theih loh thu an sawi hian, ngaihdamna chungchang an hriatthiam loh vang niin ka ngai a ni. Ngaihdamna hi hrethiam ta sela chuan, midang ngaihdam chu an chak hle zawk ang. Ngaihdamna kawng daltu engemaw zat an awm ve a. Ngaihdamna chungchang kan ngaihdan dik tawk lo kawng thum kan sawi dawn a ni.

Ngaihdamna chu hetiang hi a ni lo:

*Thildiklo kan ti te tihna a ni lo.* Ngaihdamna chuan, “thil lian tham a ni hlei nem” emaw “Mi a tina chuang lo” emaw a ti lo va. Thil lian tak a ni. Mi pawh a tina. A hliam che a, chuvang tak chuan i ngaihdam a ngai a ni. Mi i ngaihdam avang khan an hliamna che kha a na lo tihna a ni lo.

*Kan rinngamna chu kan nei let nghal tihna a ni lo.* Ngaihdamna leh inrinngamna hi chu a dang daih a ni. Ngaihdamna hi vawi leh khata tih nghal theih a ni. Inrintawnna nei tur chuan hun engemaw chen nghah a ngai thin a ni. Miin an tina nawn fo che anih pawhin, Bible chuan ngaidam tho turin a duh che a. Nimahsela ring nghal tur chuan a ti lem lo che a ni.    

*Inzawmna neih leh nghal tur tihna a ni lo.* Ngaihdamna chu inzawmna siam nen a inang lo. Ngaihdamna chu i nat pawha i tih tho tur a ni a. Nimahsela inzawmna in nei leh dawn anih chuan a tisualtu chuan thil pathum tihtur a nei a: Simna tak tak, zangnadawmna pek leh rintlak ni tura beih te hi an ni. 

Nangmah tina tu che chu ngaihdam hun a ni. Nakinah mi ngaihdamna ila mamawh ve dawn si a. Midang ngaihdamna ila mamawh dawn avangin, ngaihdamna chu ti khawtlai reng reng suh. 
   
Ngaihtuah zui atan

* Ngaihdamna ni lo kawng thumte kha en let la. Eng ber kha nge zawm harsa i tih?

* Ngaihdam hnuah engtin nge inrintawnna in siam leh ang?

* Vawiinah hian tu hnenah nge ngaihdamna i puan ngai le?

*[Lettu: Sangpuia]*

Monday, August 25, 2025

PATHIAN THUNUNNA CHU I ṬHATNA TUR A NI

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren 
- Aug 25, 2025
“Ngai rawh, Pathianin mi a thunun chu a eng a thawl e; chuvangin, engkimtitheia thununna chu ngainep suh.”  Joba 5:17
 
Pathian kohna ata i tlan bo anih chuan, thil pakhat i hriattur a awm: Pathianin a ko leh a che.

I tlan bo thui poh leh, i nun a chhe zual dawn. A tlai hma hian a aw ngaichang leh turin a duh che.

Pathian chu dawhthei tak nimahsela, a kohna chu i haider reng a phal lo vang. Pathian chuan i awm ang ang khan a hmangaih che a, tuna i awm anga a awm tir nachhan che pawh a hmangaihna nasat vang a ni.

Engtikniah emaw chuan a hnen lam ila hawi ang.   

Zawlnei Jona khan Pathian kohna kalbosana lawng danga chuan daih chu harsa a ti hle mai. Lawnga a chuan lai chuan, thli a lo tleh a, “… tuifinriat chu a fawn nasa telh telh si a.” Jona 1:11

Jona kha a tlanbo nasat poh leh a chan a chhia a ni. A tlanbona khan nghawng tam tak a nei a ni.

Chutiang chiah chu i dinhmun pawh a ni. Pathian lak ata i tlanbo chuan thliin a lo bawm nghal ang che. A chang chuan khang thlite kha Pathian thununna an ni. Pathianin a thunun che a nih chuan,  i chhiatna tur a ni lo. A hmangaih vang zawk che a ni.

Nu leh paten an fate an hmangaih chuan an thunun thina, a chhan chu anmahni thatna turin danglam se tih an duh vang a ni. Chutiang chuan Pathianin a ti thin. Bible chuan,  “Ngai rawh, Pathianin mi a thunun chu a eng a thawl e; chuvangin, engkimtitheia thununna chu ngainep suh.”  Joba 5:17

Thli a tleh nasat poh leh, Jona chuanpui lawng a miten zawhna an ngaha, mi pawhin zawhna an ngah thin, hetiangin, “tuifinriat hi a fawn loh nan … eng nge kan tih ang?” Jona 1:11. A chhanna chu ala ngai reng. I nun zawng zawng Pathian hnenah hlan rawh. I inhlan zawh rual rualin thlamuanna  alo thleng ang. 

Jona chu a inhlan a. Hetiang hian a sawi a, “Min la kang ula, tuifinriatah hian min theh chhuak rawh u; chutichuan tuifinriat hi in tan a fawn tawh lo vang; keimah avangin in chungah he thlipui na tak hi a tleh a ni.” Jona 1:12

Chu chu Jonan mahni hmasiallo a bul a tan tharna a ni. Thli a tlehna chhan chu amah a ni tih a inpawm a, Pathian hnenah a inhlan tawp a ni.

Kha leh chen kha Pathian hnen ata i tlanchhiat avangin, thli tlehin a lo hmuak ve ta che a ni. A hnenah inpe rawh. Jonan a tawrh ang chiah chiah chu i hmu tawh lo maithei - nimahsela i buaina chu a na ve hle ang. Hei hi a ni chanchin lawmawm chu, Pathianin a ko leh che a, inringtawk takin a hnen pan rawh.     

Ngaihtuah zui atan

* Pathianin i nun a thunun theihnan engtiangin nge thli a lo hman tawh?

* Thli hrang hrang i nunah a lo tleh thin a. A lam i hawi theihnan Pathianin i tan eng thli nge a hman thin le?

* Pathian hnena inhlan turin eng nge i hlauh ber? Engvnagin nge ke i pen theih loh?

*[Lettu: Sangpuia]*

Sunday, August 24, 2025

I NUNA PATHIAN THILTUM HMUH DAN

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren 
- August 24, 2025 
_"He dan bu hian i ka chu chhuahsan hlek suh se; chu mi thu ziak zawng zawng chu i zawm tlat theih nan chhun leh zan i ngaihtuah lawk tur a ni: tichuan i kawngte chu i lo titluang zel ang a, i lo hmuingil zel dawn nia."_ (Josua 1:8)

Mi zawng zawng hian damchhan tur kan duh - mahse mi tam tak chuan a hmun dik lovah kan zawng ṭhin. I damchhunga i thawh tur chu lehkhabuah emaw, social media-ah emaw, TV-ah emaw i hmu thei lovang. Engnge anih tih pawh i rinthuin i sawi mai mai thei lo bawk.

I nuna Pathian thiltum chu hmun pakhatah chiah i hmu thei ang: Pathian thuah (Bible-ah).

Zir chiannain a tarlan dan chuan tute pawh hian talent 600 aṭanga 700 vel kan nei, mahse a tam zawk chu kan hmang ngai lo. I nuna Pathian thil tum i pawm rual khan talent leh thilpek a pek che tam zawk i hmang thei a ni tih i hria ang.

Jona, Bible-a Pathian zawlnei zinga pakhat khan a nuna Pathian thil tum a dawng. Bible-in heti hian a sawi, _"Amittaia fapa Jona hnenah LALPA thu a lo thleng a, 'Tho la, Ninevi khua, khawpui ropui takah chuan kalla, a chung thu tlângaupui rawh; an suahsualna chu ka hmâah a lo thleng chho ta si a,' tiin."_ (Jona 1:1-2)

Pathianin Jona kha tihtur a pe a ni. Nang pawh a Thu i chhiar chuan Pathianin tihtur a pe ve ang che. Bible i zir nasat poh leh i tihtur i hrethiam leh zual ang.

Pathianin i nuna a Thu a dah theihna turin kawng hrang hrang a hmang ṭhin. A changin Bible chhiar turin i ṭhu a. A chang chuan miin Pathian thu an sawi i hre bawk a. A chang chuan tuna mi ang hi Pathian pawl nan i chhiar bawk. Biak ina inkhawm lai chauh hi Bible keu nan i hmang anih chuan i nuna Pathian thiltum i hmuchhuak ngai lovang.

Bible hi i nunah bettir tlat thung rawh. Hun rei lo te pawh nise nitin Pathian pawl nan hmang rawh. Hun bi siam la, calendar-ah chhinchhiah la, anih loh pawhin i phone-ah Bible chhiar hun tur bik alarm siam rawh.

Josua 1:8-ah heti hian kan hmu, _"He dan bu hian i ka chu chhuahsan hlek suh se; chu mi thu ziak zawng zawng chu i zawm tlat theih nan chhun leh zan i ngaihtuah lawk tur a ni: tichuan i kawngte chu i lo titluang zel ang a, i lo hmuingil zel dawn nia."_

I nuna Pathian thiltum tihhlawhtlin i duh chuan suangtuahna ram kalsan la Bible chhiar rawh. Pathianin  i nuna a thil tum te, tipuitling tura a duh che kha vanah a ziak lo. A lehkhabuah a ziak zawk.

Ngaihtuah zui atan.

Eng kawngtein nge i damchhan i zawna i lo hlawhchham tawh?

Bible chhiar kawngah engtiinge hma i sawn theih ang?

Bible chhiar kawngah engnge i tan sawt ber? (Bible bu tak? Phone/computer-a mi chhiar? Bible chhiar sa ngaihthlak? Thusawi ngaihthlak? Nitin Pathian pawlna chhiar?) Engvangin nge hengte hi i tan a sawt ni a i hriat?

[Lettu: Mapuia Fanai]

Saturday, August 23, 2025

HARSATNA LAIMU CHHUI DAN

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren 
- August 23, 2025
_"Thil dang bera aiin i thinlung veng ṭha rawh, nunna lo chhuahna a ni si a."_ (Thufingte 4:23)

Huan neih nuam ti mi ka ni a, huan nei ṭhin chuan hnim ninawmzia kan hre ṭheuh awm e. Hnim paih fai ka duhin chemin emaw ka sam satliah mai ngai lo. A zung thlengin ka pawt chhuak ṭhin. A zung tel lova a kung chauh ka sah chhum chuan a rawn ṭhang duah ṭha leh ngei ngei dawn. 

Chutiang chiah chu khawvel harsatna te hi an ni. Miin harsatna sukiang turin nasa takin an bei ṭhin. Mahse harsatnain a hrin chhuah chauh an bei a, a bul ṭhut, a zung an pawih fai tel loh avangin a reh tak tak thei ṭhin lo.

He khawvela harsat bul ber, a zung hi tumahin an la thleng pha lo. Kawng ṭha leh zahawm takin bei ṭhin mahse a tawk zo ngai lo. Bible chuan heti hian a ti, _"Thinlung hi thil zawng zawng aiin Bumhmang ber, chhe lailet der ani a; Tuin nge hre thiam thei ang?"_ (Jer. 17:9)

Zirna hmangin beih han tum mahla harsatna bulṭhut tak tak i thleng zo chuang lovang. Zirna kawngah i thleng sang hle a ni thei, mahse chu chuan i nungchang a tidanglam hauh lo.

Sum leh paia hmasawnna hmangin han bei teh, chu pawh chuan a bulṭhut a thleng phak lo. Lo thleng phak ta se, khawvela mi hausa ber ber te hi harsatna nei lo an ni ang chu, mahse an ni hauh si lo.

Rilru lama beihna pawh hian a zung a thleng phak lo. Ni e, a ṭangkai alawm, miten nun thawvenna tlem an neih phah a, mahse hahna leh buaina ata zalen tur chauha siam kan ni lo. Chhan nei, tihtur neia siam kan ni.

Kan khawsakhona kawnga kan beihna pawh hian a lairil a thleng zo lo. Tunhma aṭang tawhin miten kan khawtlang nun siamṭhat tumin an lo bei tawh. Mahse kum zabi 21-naah ngei pawhin mi tlemte chauh an inthlak danglam a ni tih kan hmu.

Taksa enkawlna lam zir mi chuan harsatna zawng zawng hi damdawi emaw awmze neia enkawl emaw hian a tibo thei niin an ngai a, tunlai thiamna lama zir mite chuan thil thar siam chhuah thiamna hi chhandamna ang hialah an ngai bawk. An zavai mai hian hringnunah hmun pawimawh tak an chang. Mahse tumahin harsatna bulpui an thleng phak lo.

Danglamna tak tak leh daih rei tak thleng tur chuan thinlung aṭanga a inṭan a ngai. Chu chu Pathian hnathawh dan a ni - kan chhungril aṭanga kan pawn lam siam danglam hi.

Pathian hi mi, thleibik neite hmangaihna nun nei tur leh huatna nun neitute mi ngilnei a siamtu, mahni hmasial te midang ngaihsakna nun petu a ni. Eng dan mahin midangte hmangaih turin min zirtir ngai lovang. Pathian chauhin a thei. Danglamna chu Thlarau Thianghlim puihnain thinlung aṭanga inṭan a ni. Thufingte 4:23-ah heti hian kan hmu, _"Thil dang bera aiin i thinlung veng ṭha rawh, nunna lo chhuahna a ni si a."_ 

Harsatna bul hi kan thinlungin harsatna a neih a ni. Kan thinlunga danglamna a awm loh chuan rei tak daih danglamna a thleng lovang.

I thinlung engnge a an? Mite an harsatnaa i puih hmain i nunah Pathian hna i thawhtir hmasak a ngai. I thinlung kha Pathian nen an inzawm chauhin mite an harsatna zawng zawng bul ber hre tu, thinlung thlak theitu Isua i kawhhmuh thei ang.

Ngaihtuah zui atan.

Chanchin thar i ngaihthlak emaw i chhiar emaw khan ringtu i nihna angin engtinnge i dawnsawn?

Isuan i thinlung a tihdanglam thu i lan chhuahtir theih dan ṭha ber engnge?

Ringtu i nihna anga khawvela thil ṭha tih neih hi i mawhphurhna niin i hria em? Vawiin hian Pathianin khawiah nge bulṭan tura a duh che ni a i rin?

*Isua hnena i thinlung hlan tura i inpeih chuan heti hian ṭawngṭai rawh le:*
"Ka Pa vana mi, min hmangaih avang leh chatuana i hnena ka chen ve i phal avangin ka lawm e. Ka phu lo a ni. I lakah thil sual tiin ka duh dan angin ka nung a, i ngaihdam ka dil e. Ka tan Isua thi tura i rawn tirh avangin ka lawm e.

"Isu, vawiin hian ka Lal leh Chhandamtuah ka pawm a che. Rorelna lak ata min chhanhim avang leh Pathian hmaa pawmtlaka min siam avangin ka lawm e. Nun thara nunga chatuan nun min pek avangin ka lawm e. Eng dang zawng aiin min hmangaih avangin ka lawm e. Isu, i tan ka nun ka pe e, Amen."

Isua pawm tura i ṭawngṭai a nih chuan Rick@PastorRick.com ah hian min rawn bia la, Isua nen zinkawng in zawh dunna atana thil ṭulte ka lo thawn dawn che nia.

[Lettu: Mapuia Fanai]

Friday, August 22, 2025

PATHIANIN NANGMAHA A THIL HMUH

_I Khawthlir Dan Thlak_

By Rick Warren
— August 22, 2025
“Kan za hian beram angin kan vak bo va; mahni kawng kawngah kan peng ṭheuh va; Lalpa chuan ani chungah chuan kan zaa khawlohna chu a nghat a ni.” [Isaia 53:6]

Khawvel pumpuiah thinlung natna a hluar hle mai a – tisa thinlung natna ringawt ni lovin. Thinlung natna nena inkungkaih – mahni inthiamlohna, thil chin dawklak leh lungngaihnate chu a hluar hle a ni. 

Kraws lera Isua a thih khan i buaina khirh ber berte chu a chingfel a, thinlung natnain a kaihhnawih zawng zawngte nen pawh chuan. Chutianga a tih dan pawimawh tak chu aiawh hmangin a ni. 

“Aiawh” tih awmzia chu Isua chu i awmna turah lo awmin i sual avanga hremna i chan tur chu a lo hmachhawn ta a ni. Mi famkim lo [nangmah] tan hmun famkim [vanram] thleng a, sual haw em em tu Pathian famkim awmna thlen theih dan kawng dang pakhat mah a awm lo. Krawsah chuan Isua chu i aiawhtu chu a ni. 

Rom 3: 25 chuan, “Pathian dawhtheihnaa hmanlai sualte hai dera a awm avang khan, Pathianin amah felzia entir nan Krista Isua chu, a thisena, rinna avanga sual thupha chawinaah a ruat a,” tiin a sawi. 

Tumah famkim an awm lo. Kan hre vek! Keimah duhthusam pawh kan tling zo lo a nia, Pathian duh dan phei chu pha lo tak kan ni. Pathian dan i bawhchhiat chang chuan, mihring danin a siam hremna eng emaw i hmachhawn ṭhin. Lamlianah chak taka lirthei i khalh a nih chuan police ten an lo tiding che ang a, pawisa an chawitir ang che. Tu emaw ina i lut ru a nih chuan tan inah hun eng emaw chhung chu i luh ngei a ngai ang. 

Pathian dan i bawhchhiat chuan Pathian hremna i hmu ang. Pathian chuan, “Sual man chu thihna a ni si a,” tiin a sawi. [Rom 6: 23] 

Mahse thu lawmawm em em chu hei hi a ni Isuan i sual man bat a tlaksak tawh che. I thil lo tihsual leh tihsual leh tur zawng zawngte chu a man a pe tlak tawh e. 

Bible chuan Isaia ziakah hetiang hian a sawi, “Ani chuan natnate phurin, kan lungngaihnate pawh a phur nei a; nimahsela, keini chuan lungngaihna tlakbuakah, Pathian vuakah, tihretheihah kan ngai si a. nimahsela a ni chu kan bawhchhiatnate avangin vuak thitlinin a awm a, kan thlamuanna tura thununna chu a chungah a tla a, a vuakna vualtea tihdamin kan awm ta. Kan za hian beram angin kan vak bo va; mahni kawng kawngah kan peng ṭheuh va; Lalpa chuan ani chungah chuan kan zaa khawlohna chu a nghat a ni” [Isaia 53: 4-6]. 

Isua chuan kan ai a awh a; keimah aiawhin kraws-ah khenbeh a ni ta a ni. “Chutichuan, tunah zawng Krista Isuaa awmte tan chuan, thiam loh chantîrna reng a awm tawh lo,” tiin kan dinhmun a nemnghet a ni [Rom 8: 1]. 

Isua chu Lal leh Chhandamtua i nuna i sengluh chiah chuan i thinlung natna chu tihdamin a awm ve nghal ang. Pathian chuan thiam loh chantir i nihna lai chu a en kan daih tawh. Isua Kristia dikna hmanga hliahkhuh chauh a hmu thin. 

Ngaihtuah zui atan. 

Ringtu i nihna zawnah chuan eng ang rilru buaina/thinlung hliam nge i tuar nasat ber? Pathian chuan i buaina chu engtiangin nge a thlir? 

Kraws-ah khan Isuan khan i aiawhin ding lo ta se eng dinhmunah nge i awm i rin? 

Kan sual man bat min tlaksak tih ka hriat reng chuan eng vangin nge felna kawng chu kan la zawh kher ang? 

[ *Lettu:* Peka]

Thursday, August 21, 2025

I TLAKCHHAMNA PATHIANIN A PHUHRUK THEI

_I Khawthlir Dan Thlak_

By Rick Warren
— August 21, 2025
“Ka miten thil pahnih an tisual:
Kei, nunna tuihnâr hi, min kalsan a,
Tuikhur an inhiah chawp a, tuikhur khi,
Tui tling thei lo tûr chu!” [Jeremia 2:13]

Hei hi thudik lungchhiatthlak tak si chu a ni: Khawvel kehchhia leh tlu mekah kan cheng a – khawvel sualna leh misual tuallenna a ni. Chuvang chuan, tlakchham eng emaw zat neiin kan khawsa hram hram a ni ber. 

Hmun famkim a nih tlat loh avangin kan mamawh tam berte hi he leia kan khawsak chhung hi chuan kan nei thei ngai lo vang. Mite nena in inlaichinna, taksa, rilru, sum leh pai leh thlarauvah tlakchham i nei zel ang a. Mite hriat, hriatthiam leh hmangaih nihna dinhmun chu i mamawh ang. 

I mamawh neih i duhna chu a hriatthiam theih, chutiang i mamawh zawng chu Pathian tel lova neih i tum ngai tur a ni lo. I mamawhte chu Pathian tel lova neih i tum a nih chuan thinlung kehchhia, beiseina thamral, taksa beidawnna leh thutiam awmze nei lo a hring ang. 

Pathian chuan, ““Ka miten thil pahnih an tisual:
Kei, nunna tuihnâr hi, min kalsan a,
Tuikhur an inhiah chawp a, tuikhur khi,
Tui tling thei lo tûr chu!” tiin a sawi [Jeremia 2:13]

Tuikhur [cistern] chu tui thalna tura leia an laih khuar chu a ni a. Tuichhunchhuahah chuan lei hnuai aṭangin tui a lo chhuak ṭhin a. Tuikhurah [cistern-ah] thung chuan tui hna mumal tak a awm lo fo, tui eng emaw in chhun khah fo a ngai. A chang chuan tui chu a put chang a awm a, chutiang tuikhur chu a lo kangchat ta ṭhin a ni. Rei lote tan an ni. Chubakah, tuikhurah chuan tui thar a luang lut tawh ngai lo, chutiang tui chu an nut chang leh an bawlhhlawh chang pawh a awm hial bawk. 

Pathian chuan chutianga in mamawhnate nangmahnia phuhruk in tum chang chuan tuikhur khia tui thianghlim khawl ang chu in ni e tiin a sawi. Tuikhur khiah chuan tui in mamawh fo ang a – nangma chaknaa i mamawhte phuhruk i tum a nih chuan i chaknain a tlin loh chang a tam hle ang. 

Chanchin ṭha Johana ziakah chuan Isua chuan Tuinung Lui a nihzia a sawi a. “Lehkha Thu-in a sawi angin, tu pawh kei mi ring chu a kawchhûng aṭangin tui nung luite a lo chhuak ang,” a ti a ni [Johana 7: 38]. Pathian hmangaihna leh a lainatnate, thiltihtheihna a pek che u chu ringtu nun ang a ni a, tuichhunchhuah kang ngai lo ang chu a ni. Amaha i rinna i nghat a nih chuan, i mamawhte chu i tana ṭha ber tur angin a pe ang che, a hun takah chuan. I mamawh zawng zawngte chu a pe ang che. 

Nangmah mai chuan i tuikhur chu chhun/lai ngai suh ang che. Tuinung Lui kang ngai lo tur zawk chu ring tlat ang che!

Ngaihtuah zui atan. 
• Pathian ring lovin engtiangin nge i mamawhte chu nangma theihna chuan neih i lo tum? 

• I nuna i mamawhte nei tur chuan Pathian i nghah lai chuan eng ang thil nge Pathian chuan ti turin a duh che? 

• Vawiin hian chakna i neih theihna tur chuan Thlarau Thianghlim chuan engnge a pek che i mamawh? 

[ *Lettu:* Peka]

Wednesday, August 20, 2025

KHAWVEL KEH SAWM KARA HLIMNA THURUK

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren
- August 20, 2025
"Lalpa chu amah nghaktute tan a ṭha a, amah zawngtute tan chuan," Ṭah Hla 3:25.

Keh sawmna, vanduaina te, chhiatna te, thihna awmna hmunah te kan awm a. Chu hmunah chuan rilru natna leh beidawnna te, inlaichinna kawnga inhlatna leh inrem lohna te, thlarau lama lungawi lohna leh thimna  te a awm a. Khawvelah hri ang maia beisei tur reng awm lo va, beiseina a han bote hi thilmak a ni hran lo. He keh sawmna hmun hi kan tâwpna tur ni se a beidawnthlak hle ang-mahse a ni si lo. Chanchin lawmawm tak a awm e!

Engtin nge hrehawm, natna leh lungngaihna khawvelah hian i hlim theih ang? Eng tin nge taksa chhe tawh, inlaichinna keh chhia leh beisei tur reng awm lohna hmunah hian i hlim theih ang?

Jeremia tih ang hian han ti ve teh. Jeremia chu zawlnei, tuarna leh beidawnna nasa tak lo pal tlang tawh a ni a. Ṭah Hlaah chuan heti hian a sawi," Nangin muanna ata ka nunna i sawn daih a, thawvenna chu eng a nih pawh ka hre ta lo. Ka tuarna leh ka vahvaihna, sai leh mît khâte chu hre reng ang che. Ka nunna hian chungte chuan a hre reng zel a, ka chhungah hian a kun reng a ni. Hei hi ka han hre chhuak leh ta a. Chuvang chuan beiseina ka nei ta. Tihborala ka awm lo hi Lalpa zahngaihna a lo ni, a lainatnate chu a kang ngai loh avangin. A thar zel ṭhin tûk tinin, i rinawmna a ropui e. Lalpa chu ka chanpual a ni, ka nunnain a ti a, chuvangin, amah chu ka beisei ang! Lalpa chu amah nghâktute tan a ṭha a, amah zawngtute tan chuan," Ṭah Hla 3:17, 19-25.

Keh sawm, buai nuai leh tihchhiat tawh hnu khawvela hlimna kawng ber chu: Lalpa chiah hi i mamawh chu a ni tih hi.

Mi dangah i rinna nghat suh. An tihnual ang che. Thil awm danah i rinna nghat suh, chu chuan a tibeidawng ang che. Khawvel thilah innghat suh, a daih rei dawn si lo.

Pathianah i rinna nghat rawh. A Thu aṭanga i tana a thutiam leh hun liam tawha i laka a rinawmna kha hre reng rawh. Tichuan a ngilneihna chuai ngai lo chu nakin hun atan i rinchhan thei ang a. Lawm taka a thu awihin, "Lalpa hi ka mamawh chu a ni a. Amah chu ka rinchhan ang," i ti dawn nia.

Ngaihtuah chhunzawm atan.

Jeremia ṭawngṭaina hian i tuar laia Pathian hnena ṭawngṭai dan engtin nge a zirtir che?

Eng vangin nge hun harsa tak i pal tlang loh lai pawha Pathian chiah hi i mamawh a ni tih rin i zir a ngaih?

Hun kal tawhah Pathian hi i lakah engtin nge a lo rinawm tawh ṭhin?

[ *Lettu: Marova Punte* ]

Tuesday, August 19, 2025

KHAWVEL KEHSAWM KARA BEISEINA

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren
- Aug 19, 2025
“Mi thenkhatin muanga an ruat angin Lalpa chu a thutiam kawngah chuan a muang lo ve; tuma boral duh lova, mi zawng zawng lo sim duhin, nangmahni lamah a dawhthei a ni zawk e.” 2 Petera 3:9

Pathianin khawvel a thlir a, khawvelah sualna tamtak a hmu a ni, nimahsela khawvel chu engvangin a la awmtir zel? Khawvel tihtawp theihna a nei reng a. Khawvel kehchhe tawh chu engvangin nge a la awmtir zel le?

Khawvel chu kehsawm tawh mahse, Pathian chuan ala thunun reng a, khawvel chanchin hi a la inziak reng a, a vawrtawp a thleng ṭep tawh a ni.

Bible-in 2 Petera 3:9, “Mi thenkhatin muanga an ruat angin Lalpa chu a thutiam kawngah chuan a muang lo ve; tuma boral duh lova, mi zawng zawng lo sim duhin, nangmahni lamah a dawhthei a ni zawk e.” 

Khawvela hrehawmna zawng zawngte hi a hmuh hmaih lo a, dawhthei takin a en a ni. Engvang nge? Miten Isua chu Lal leh Chhandamtua an pawm hun tur nghakin a thlir zawk a ni. Mi zawng zawng hi - nangmah tiamin, Pathian chhungte ni vek se tih a duh a ni.

Pathian chhungte ah i tel ve anih chuan, mi zawng zawng chu Pathian chhungte an nih ve theihna turin Chanchin Ṭha chu hrilh ve turin a duh che a ni. Mi tam zawkin Pathian khawngaihna an dawn theihna turin Pathianin a nghak mek a ni zawk.

Mi ṭhenkhat chuan, “Pathian ngawi reng, che miah lo, a fate rum leh ṭap pawh ngaithla lo hi chu ka ring thei lo,” an ti a. Chutiang Pathian chu engtin nge kan awih theih ang an ti a ni!

Pathian thilsiam mihring fate intichhe tawn rengte a hmuh hian Pathian chu a ṭap ang tih ka ring a. Kan Pathian hian engtikniah emaw chuan sualna leh a kawng zawhte hi a la tihtawp sak ka ring a ni. Bible chuan sualna leh thil ṭha lo zawng zawngte rorelsak hun ala awm dawn a ti a ni.

Nimahsela chanchin ṭha a awm e: Isua chu Chhandamtua i pawm chuan engmah hlauh tur a awm lo. Bible chuan, “Chutichuan tunah zawng Krista Isuaa awmte tan chuan thiam loh chantirna reng a awm tawh lo.” (Rom 8:1). Chumi awmzia chu, Pathian hmaa i din hunah chuan i zak lo ang a, i zam bawk hek lo ang. Krawsa Isua hnathawh zawhsa avangin Pathian khawngaihna hnuai ah, ngaihdam vek ni tawhin i ding dawn a ni.

Khawvel chu a kehsawm tawh ngei mai a, sualna hrang hrang pawh a awm ngei mai - nimahsela Pathianin ala thunun a ni. Khawvel pumpui hi a kutah ala awm a ni. Amah kan thlan theihna turin leh a hmangaihna chu midang kan hrilh ve theihna turin hun tlemte min la pe a ni zawk.

Engnge ila nghah cheu?

Ngaihtuah zui atan

* La hre ve lo te hnena chanchin ṭha hrilh chu a hmanhmawh thlak i ti em? Engvang nge, engnge a chhan?

* Naktukah hian Isua chu khawvelah lo kal dawn ta ang sela, vawiinah hian tunge chanchin ṭha i hrilh ang?

* Pathianin khawvel a thlir hian engtin nge a rilru i hriat theih?

*Isua chu Lal leh Chhandamtua pawm turin i rawn penchhuak ngam em?*

Isua chu i nunah ila sawm ngai lo anih chuan, chu hun ṭha chu i neih ka duh a ni. Pathian hnenah chuan Isua kaltlanga chhandamna thutiam chu i ring a ni tih ṭawngṭaiin hrilh ang che:

“Lalpa duh tak, i thu chuan i Fapa, Isua Krista, ka rin phawt chuan ka thil lo tihsual tawh zawng zawngte ngaihdam min tiam a, ka nun awmzia ka hre thiam ang a, ka chatuan inah chuan engtik niah emaw min lo la lawm ang.
 
“Ka sual a ni tih ka pawm a, ka sualte avanga ngaihdamna ka dil e. Isua thihna chuan ka sualte a la kiang tih ka ring a, amah chu i kaitho leh bawk. Isua chu ka Chhandamtu atan ka pawm duh a, ka Lalpa a nihna ang ngeiin vawiin aṭang hian zui ka duh bawk e. Ka kawng hruaiin i duhzawng min zirtir ang che. Isua hmingin ka dil e. Amen.”
 
Isua pawma i ṭawngṭai zo chiah a nih chuan he mail Rick@PastorRick.com -ah hian min lo bia ang che. Isua nen in zin kawng atana thuziak pawimawh tak tak lo thawn che ka duh a ni.

*[Lettu: Sangpuia]*

Monday, August 18, 2025

BUAINA PAWH HIAN AWMZIA A NEI ṬHIN

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren
- Aug 18, 2025
“Nangni zawngin ka chungah thil sual tih in rilruk a; nimahsela Pathian chuan vawiin ang hian mi tam tak nungdama chhanhimna tura thil thaa chantir a rilruk zawka a lo ni si a.” Genesis 50:20

I nuna buaina tinrengte hian chhan an nei vek a. Buaina te hian awmzia an nei vek a ni.

Buaina khurpuia luh tawh hnu phei chuan, buaina lo awm chhan hmuh hi a har em em ṭhin a ni. Nimahsela buaina te chu a lo thlen hnua kan thlirlet hian Pathian hnathawh lo lang chu a hmuh theih ṭhin a ni.

Kum 1980 leh 90 chho ah khan TV show MacGyver tihchhuah a ni ṭhin. Chu ennawm a nuihzatthlakna chhan chu MacGyver-an awmlo ata awmah thil a chhuah theih zel vang a ni. Bungraw chi hrang hrang aṭangin thil ṭha deuh a siamchhuak ṭhin a ni. Thil satliah mai mai te pawh ama tan ṭangkai takah a chhuah thei ṭhin a ni. 

Pathian chu MacGyver aia pawh nasa taka themthiam zawk a ni! I nuna a ṭha lai te, a ṭha lo lai te, a na lai te, a laklawh deuh lai thleng pawhin thil ṭha zawk atan a hmang thei a ni.

I harsatna zawng zawng thlentu hi Pathian a ni lo tih hrereng rawh. Miten harsatna i chunga lo thlengte chu a ṭha lo zawngin ngai mahse, Pathian chuan a ṭha zawnga a hman ṭangkai theihna turin chung zawng zawng chu thlentir a phal a ni zawk.

Bible ah pawh entirna ṭha tak mai Josefa te chanchin aṭangin kan hmu a ni. Josefa khan harsatna hrang hrang khirh tak tak a tawk a nih kha. A unaute ngei ngeiin salah an hralh a. A pu nupui mutpui tumah puh a ni leh a. Taninah an khung hial anih kha.

Chuti chung chung pawh chuan Josefa chu rinawm takin a awm zel a. Aigupta ramah chuan lalber dawttu ah a awm phah hial a ni. Chu a dinhmun aṭang chuan an ram pumpui chu ṭam lakah a chhanchhuah phah a. Ama chhungte leh - amah hralhtu a unaute ngei pawh chu a chhanchhuah theih phah a ni.

A unaute hnenah chuan, “Nangni zawngin ka chungah thil sual tih in rilruk a; nimahsela Pathian chuan vawiin ang hian mi tam tak nungdama chhanhimna tura thil thaa chantir a rilruk zawka a lo ni si a.” Genesis 50:20. Thil ṭha lo te lo thleng mahse Pathian chuan thil ṭha zawkah a chantir thei a ni tih Josefa chuan a hrechiang hle a ni.

Nang pawh tunah hrehawm takin ila awm ve pawh a ni maithei e. I nuna engkim hi a fuhlo vel vekah i ngai a ni maithei. Miin i rilru an lo tina pawh a ni maithei. Nimahsela Pathian chuan chuta ṭang chuan thil ṭha zawk thlentir a duh a ni. I nuna harsatna keh them te chu Pathianin a hnena keng turin a duh che a ni. Chung harsatna keh them aṭang chuan thlamuanna duhawm tak a rawn thlentir thei a ni.

Pathian thiltum chu harsatna i paltlang zawng zawngte aiin a ropui zawk tih hrereng ang che. Amah i rin phawt chuan chung aṭang chuan thil ṭha zawk a rawn thlentir dawn a ni.

Ngaihtuah zui atan

* Buaina chu awmze nei zawkin Pathianin a thlentir tih engtiklai khan nge i hmuh?

* Josefa chanchin chuan engtiangin nge a fuih thar che?

* Tunah hian eng harsatnaah nge i awm? Ṭawngṭaina hun hmang la. Pathian chuan thil ṭha zawkah a chantir ang tih i ring a ni tih hrilh ang che. 

*[Lettu: Sangpuia]*

Sunday, August 17, 2025

KHAWI AṬANGIN NGE ZAHAWMNA A LOKAL

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren 
- August 17, 2025
_"Thil chhe thei, tangka leh rangkachaka tlan in ni lo va, beram no hmelhem lo leh bawlhhlawh kai lo thisen anga Krista thisen hlu chuan tlan in ni zawk tih in hre si a."_ (1 Petera 1:18-19)

Tute pawh hian zahawmna/ropuina kan duh vek. Mi zawng zawng hian hlutna kan nei tih leh kan nunna hi a pawimawh a ni tih hriat kan duh ṭheuh.

Anih leh engin nge zahawmna chu min pe le? Miin kawng hrang hrangin zahawmna an zawng- hausaknaah te, hnaah te, mawinaah te, mipat-hmeichhiatnaah te. Mahse chung hmunah chuan zahawmna i hmu ngai lovang. Khawvel tehnain chung chu i nei vek a ni thei- mahse chhungril erawh a ruak tho ang.

Engvangin nge? Chung aia tam atana siam i ni tlat.

Khawi atangin nge zahawmna tak tak hi a rawn thlen? Heng thudik pathumte atang hian.

*Pathianin i tan a Fapa, Isua a hlan.* Pathianin thihnaa tlanna khawp hiala hluah a ngai che. Bible-in heti hian a sawi: _"Thil chhe thei, tangka leh rangkachaka tlan in ni lo va, beram no hmelhem lo leh bawlhhlawh kai lo thisen anga Krista thisen hlu chuan tlan in ni zawk tih in hre si a."_ (1 Petera 1:18-19)

Eng ang chiahin nge hlutna hi teh anih? A leituin a man a pek phal zat aṭangin a ni. Isuan i tan a man pek a inhuam - chhandam i nih nan - ama nun ngei hlanin. "I tel lova nun ai chuan ka thi zawk ange" a tihna tluk a ni. Chutiang tak chuan Pathian tan i hlu a ni.

Chuvang chuan The Message chuan heti hian a letling: _"Tupawh zahna nen thlir rawh"_ (1 Petera 2:17) tiin. I mi tawh apiang kha Isuan a nunna a hlansakte an ni. Chuvang chuan tupawh mai hian zah an phu a ni.

*I chhungah Thlarau Thianghlim a cheng.* I nun leh thinlunga cheng tura Isua Krista i sawm rual khan Thlarau Thianghlim i sawm ve nghal tihna a ni. I hrechiang zual zel a, a duh dan anga nung tura a zirtir rual chein a aw i man thiam zel bawk a ni.

Bible chuan heti hian min zirtir, _"A nih leh, in taksa chu,in chhunga awm Pathian hnen aṭanga in hmuh Thlarau Thianghlim in a ni tih in hre lo em ni le? Mahni ta pawh in ni lo va, mana lei in ni tawh asin."_ (1 Kor. 6:19). Pathian a Thlarau hi thil hluihlawn mai mai chhungah a dah tawp lovang. I chhunga Thlarau Thianghlim a chen avangin zahawmna i lo nei ta a ni.

*Isuan zahawmna thar a pe che.* Isua Krista Lal leh chhandamtua i pawm rual khan i nun a tidanglam a; a siamṭhain nun thar a pe che. Bible-ah heti hian kan hmu, _"Chu mi avang chuan tupawh Kristaa a awm chuan thil siam thar a lo ni a; thil hluite chu a ral ta a; ngai teh u, a lo thar ta."_

Suala i tluk apiang khan i zahawmna tihchhiatin a awm. Kha i zahawmna kha zahnain a thlak zel a ni. Mahse Isua hi zahawmna siamṭha zeltu a ni. Chhamdam tura a chunga rinna i nghah chuan bul a ṭan ṭhattir che a ni. A ngaidam che a zahawmna a pe thar leh che a ni.

Tupawh niin engpawh lo ti tawh mahla i nunna khan zahawmna a nei - a chhan chu i tan Isua a thi a, Pathian Thlarau i hnenah a awm a, Isua nihna thar a pe che a ni. Mualpho taka awm reng a ṭul tawh lo. Pathianin zahawmna a pek che angin nung rawh.

Ngaihtuah zui atan.

Isua ni lo eng thil dangah nge zahawmna i lo zawn? Chungte chuan engtinnge an kiansan che?

Pathian hnen aṭangin i zahawmna a lokal a ni tih i hriatin i nunah eng danglamna nge a thlen?

Bible chuan "mi zawng zawng zahna nen en rawh" a ti a. Mimal emaw, pawlho emaw, zahna nena i en loh an awm em? Zahna nena i en theih nan ṭawngṭai rawh.

[Lettu: Mapuia Fanai]

Saturday, August 16, 2025

PATHIANIN A REMKHAWM CHE I NI

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren 
- August 16, 2025
_"Ka nu pum chhhunga ka awm laiin ka taksa peng hrang hrang, ka taksa chhung lamte lam hian nangin i siam a. Chutianga ropui taka min siam avang chuan ka lawm e!"_ (Sam 139:13-24, NLT)

Pathianin a duhdan taka a remkhawm i ni. Mi, nung tawh phawt chu a siam vek an ni. Thudik tak i ngaihtuah chuan mak i ti ve ngei ang.

Davida chuan Sam 139-ah heti hian a sawi, _"Ka nu pum chhhunga ka awm laiin ka taksa peng hrang hrang, ka taksa chhung lamte lam hian nangin i siam a. Chutianga ropui taka min siam avang chuan ka lawm e! I hnathawh te chu a va ropui em- engtinnge ka hriatfiah zawh lul ang! Hmun fianrial lai bera siama ka awm lai, ka nu pumchhunga ka awm lai pawhin min lo thlir reng a. Nang chu ka pian hma pawha awm tawh reng i ni."_ (Sam 139:13-16, NLT).

Mihring taksa anga hriatthiam har hi thil tlem te chauh a awm. Mahse i taksa peng hrang hrang te khan an thawk tur tak an thawk ṭheuh, Pathian siam an ni tlat bawk a. Sam 139-ah chuan i nu pum chhunga i lo insiam ṭan aṭang khan Pathianin a thlir reng che a ni tih min hrilh. I insiam dan kimchang a hmu vek- a chhan chu i pian hma reng pawh khan i nunah hmun a nei a, siam chhan che leh tum neiin a hruai che a ni. Nei lo se, tun hi i thleng tawh lovang.

Tihpalh thil thua lo awm ve mai i ni tiin tumah inhnehtir suh. Tihpalh avanga lo awm i ni lo.

Tihpalh avanga nau lo piang an awm lo. Pathian ruahmannaa tel i ni. I nu leh pate ruahmannaah i tel lo mai thei, mahse Pathian remruat i ni. Nu leh pa ṭha tak emaw, sual tak emaw, nu leh pa hrang emaw i nei a ni thei. I nu leh pa-te i hre miah lo a ni thei bawk. I nu leh pa-te chu tupawh lo nise Pathianin i tana a thlan te an ni, a chhan chu nangmah siamna tur DNA dik an nei a  ni. Aman a duh che.

Dan lova piang naupang an awm lo tih hi hre reng rawh. Pathianin ruahmanna a nei vek. Heta i awm chhan chu heta awm turin a duh che a ni mai. Chu chu thlimak tak a  ni.

The Message (Bible lehlin tam tak zinga pakhat) chuan heti hian a let, _"Pathian thil phalna ropui tak hi i lo tem ve tawh em, he finna thuk tak hi? Kanu hriat phak bak a ni a. Kan hrethiam phak ngai lovang. Pathian hrefiah zo kan awm em le?"_ (Rom 11:33-34)

A chhanna chu aih tih hi a ni. Tuma'n Pathian an hrethiam lo. Pathian hi hrilhfiah zo la, Pathian i ni ang. Pathianin min din chhuah dan hi rin zawh thiam loh, sawifiah zawh loh leh thlen phak rual loh a ni. Thil mak tak a ni.

Anih chuan engnge i chhanna ni ta ang? Lawmthu sawi mai rawh. A khawngaih ropui tak leh hmangaihna mak tak avang khan lawmthu sawi rawh. 2 kor. 9:15-ah heti hian kan hmu, _"A thilpek sawi hleih theih loh avangin Pathian hnenah lawmthu awm rawh se."_

Ngaihtuah zui atan.

Pathianin awm atan a duh che avanga lo awm i ni tih hi engnge a awmzia?

Khawiah nge Pathian "thil phalna ropui tak" chu i nunah i hmuh?

Pathianin min duan dan ropui tak hi lawmnain kan chhang let tur a ni. Pathian hnenah a siam che avang leh i hmangaih te a siam avangin a hnenah lawmthu sawiin hun hmang rawh.

[Lettu: Mapuia Fanai]

Friday, August 15, 2025

PATHIANIN ENG VANGIN NGE LEILUNG LEH VAN BORUAK (UNIVERSE) A SIAM

_I Khawthlir Dan Thlak_

By Rick Warren
— August 15, 2025
“A tân engkim awma, a zâra engkim awm bawka tân chuan, fa tam tak ropuinaa a hruai luh zawngin, an chhandamna siamtu kha tuarnate avânga tihfamkim chu a âwm rêng si a.” [Hebrai 2:10]

Thumal pathum “A tirin Pathianin” [Genesis 1: 1] tih hmangin Bible chu bulṭan a ni a. Chung thumal pathumte chu i pawm thei lo a nih chuan hringnun hian awmzia, bulbal, ṭangkaina an nei lo vang. Kan hlutna chu Pathian aṭanga chhuak a ni a, amah chu thil zawng zawng awm hmaa awm a ni. Pathian chu leilung awm hma daiha lo awm tawh a ni a, mihringte awm hma fea lo awm tawh a ni bawk.  

Genesis 1: 1 chuan hetiang hian a sawi, “Atirin Pathianin lei leh van a siam a,” tiin. Chu bung kal zel chuan Pathian aw-ka chhuak hmanga leilung leh vante siama nih dan kan hmu. Vawi eng emaw zat Genesis 1 ah chuan “Pathianin a ti…,” “Pathianin a ti…” “Pathianin a ti” tih kam hmu. 

Bible chuan thilsiam dang Pathianin a siam dan chu chiangkuang takin min hrilh lem lo. Eng vangin nge siam an nih lam chu ngunthluk zawkin a sawi a ni. 

Eng vangin nge Pathianin khawvel a siam? “Vân siamtu chu Pathian a ni, Lei pawh a siam a, nghet takin a din hi. Chhe rem rumin a siam lo va, Chênna tlâkah a siam a ni” tih kan hmu. Pathianin khawvel chu amah inenkawl thei turin a siam a. Ni aṭanga a tawk chiaha hlaah a dah a, dik taka vir thei turin a siam a, vawt lutuk lo leh lum lutuk lo turin a siam a ni. Nunna chawm thei tur tawkin a siam a ni.  

He Bible thu hi a ṭha ka ti hle ṭhin: Chhe rem rumin a siam lo va, Chênna tlâkah a siam a ni,” tiin a sawi. [Isaia 45: 18] 

Mahse eng vangin nge Pathian chuan nunna chawm turin lei chu a siam? Chu zawhna chhanna chu Hebrai 2: 10 ah kan hmu a ni, “A tân engkim awma, a zâra engkim awm bawka tân chuan, fa tam tak ropuinaa a hruai luh zawngin, an chhandamna siamtu kha tuarnate avânga tihfamkim chu a âwm rêng si a,” tiin. 

Pathian chuan a ropuina atan lei chu a siam a ni – a faten chu ropuina chu chhawm nung tur chuan a duh a ni. A fate chu tu te nge ni? Nangmah leh keimah hi kan ni e. 

Tuna i ṭhut meknaah khan engah nge i ṭhut ni ang – I boruak hip leh chiah tur i hip chhan kha eng nge ni a, i mar kha engah nge a chet leh – a chhan ka hrilh thei ang che. Pathianin a siam chhan che chu a hmangaih vang che niin a chhungte zinga tel ve turin a duh che a ni. 

Sam 8: 5 chuan hetiang hian a sawi, “Pathian aia hnuai deuh chauhvin i siam a, Ropuina leh chawimawina chu i khumtîr a,” tiin. 

Engtikniah emaw “engah nge” tih zawhna i inzawh leh hun chuan – Pathianin engah nge khawvel a siam? Pathianin eng vangin nge min siam? Tih zawhna i inzawh hun chuan hei hi hre reng ang che: Pathian chuan leilung leh van pumpui a siam chhan chu nang leh kei chu a chatuan chhungte zinga tel tura min duh vang a ni. 

Ngaihtuah zui atan. 

• Pathianin leilung leh vante a siam dan ai chuan i siam chhan zawk chu i ngaihtuah ngun zawk em? A eng chu pawimawh zawk nia i hriat? 

• Pathian chuan mawina leh duhawmna chuan min thuam a tih awmzia chu ngun takin i lo ngaihtuah ngai em? 

• Pathian chuan a hmangaihna i chunga a lantir theihnan a siam che tih chuan engtiang takin nge nangmah a khawih che? 

[ *Lettu:* Peka]

Thursday, August 14, 2025

THUTAK CHU ENGTIN NGE I TIH?

_I Khawthlir Dan Thlak_

By Rick Warren
— August 14, 2025
“Tu pawh a thu hriattîr pawm chuan Pathian chu a dik tih an tilang chiang ṭhîn a ni.” [John 3:33]

Mi tute pawhin an nun chu eng thil eng emawah an dahkham vek a ni. Pathian awm ring lo mi chuan chu a rin lohnaah chuan a nun a dahkham a. Kei ka tan chuan Isuan a nihna a sawiah chuan ka nun hu ka dahkham a ni. 

I nun chu eng thilah nge i dahkham? Eng thil pawh ni se, chhan ṭha tak neih tum ang che. A finfiahna chu i zir chiang tawh em? Ngunthluk takin i ngaihtuah tawh em? Khawvel chuan dik I tih chu hmu chhuak turin a ti che a, Bible thung chuan pakhat a awm thu a sawi – pakhat chauh – thudik chu, chu chu Pathian chuan hre ngei tur chein a duh bawk! Isua chuan, “Keimah hi kawng leh thutak leh nunna chu ka ni; keimaha kal lo chu tu mah Pa hnên an thleng ngai lo,” tiin a sawi [Johana 14: 6]. Bible lehlin ṭhenkhat chuan, “Amah ringtute chuan Pathian chu thutak hnar a ni tih an hre thiam ṭhin,” tiin a sawi. 

Pathian, Isua leh Bible nihna dik tak i hriat hnu chuan engnge i tih chhunzawm ang? Thil pali ti ang che. 

1. Ring mai rawh. Bible chuan thurawn chiang tak min pe a, chu chu, “nghahchhan neia nghet taka awma, Chanchin Ṭha in hriata beiseina aṭanga pêng bo ṭhîn lova, rinnaah hian in awm reng phawt chuan; Chanchin Ṭha chu vân hnuaia thilsiam zawng zawngte zînga tlângaupui a nih kha; kei Paula hi chumi rawngbâwltua siam ka ni” tiin [Kolossa 1: 23] Chu chu i hriat chhuah a, i pawm hnu chuan ring chhunzawm zel turin i beih fan fan a ngai ang. 
2. Ti Rawh: Thutak chu ngaihtuahna thu mai a ni lo. I thil tih chu a ni tel. I chhunzawm a ngai. Hmang ang che. Nunpui la. Zawm ang che. Bible chuan, “Tu pawh ka thupêkte pawma zâwmtu chu mi hmangaihtu a ni; mi hmangaihtu chu ka Pain a hmangaih ang a, kei pawhin ka hmangaih ang a, a hnênah ka inlâr bawk ang,” a ti a. Thutak chu a thara i zir chhuak a nih chuan thutak dang zawng nghal turin phi ruai suh. A hmasa berin, chu thutak i zir chhuah chu zir nghal ang che!
3. Dinpui Rawh: Thudik ber pawh a awm tawh love miten an tihna khawvelah hian thutak dinpui chu a zahthlak chang a awm thei. Mahse thutak chu dinpui mai ang che, nuam i tih chiah loh lai pawhin. Bible chuan hetiang hian min zirtir: “Thutak ṭan tûr lo chuan a do zâwngin eng mah kan ti thei si lo va,” [II Korinth 13: 8.] 
4. Puang Rawh: Pathianin a mite awm dan tura a ruat lawk chu a thutak hrilh darh chu a ni. Chu chuan i nitin nuna Chanchin Ṭha puan darh te, hmun danga chanchin ṭha hrila zin chhuah te, missionary tanpui leh thilpek leh ṭawngṭaina hmanga rawngbawlte a huam thei ang. Isuan a zirtirte hnenah, “Khawvêl ram zawng zawngah kal ula, thil siam tinrêng hnênah Chanchin Ṭha hi hril rawh u” tiin a sawi. [Marka 16: 15]

Pathian thutak chuan i nitin nun pumpui chu a khawih danglam tur a ni. Bible lehlin ṭhenkhat chuan, “ Nang phei chu thil ṭha tinrêng tih kawngah entawn tlâk takin awm la, zahawm tak leh tihtakzetin mite zirtîr ṭhîn la,” tiin a sawi [Tita 2: 7]. Bible chhungah hian thil tam tak ka hriat thiam loh min tihrehawmtu eng emaw zat an awm. Mahse thudik tak chu thudik chu a ni. Mahse chu chu kawng dik ka zawh theihna tura min hruaitu chu a ni. 

Ngaihtuah zui atan. 

• Thutak i hriat chhuah tawh mahse i la zawm loh chu eng nge ni? Chu thutak chu vawiin hian engtin nge i zawm tak ang?
• Thutak chu a nawm loh lai pawh chuan i lo dinpui tawh ṭhin em? Hmangaihna nen chuan thutak i din chhuahpui theih dan kawng khat chu han sawi teh. 
• Chanchin Ṭha chu engtin nge i hril ang?

[ *Lettu:* Peka]

Wednesday, August 13, 2025

THUDIK I HRIAT DAN TUR

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren
- August 13, 2025
"Isuan a hnenah, "Keimah hi kawng leh thutak leh nunna ka ni, keimaha kal lo chu tu mah Pa hnenah an thleng ngai lo," Johana 14:6.

Tunlai khawvel chuan thudik/thutak i hre thei lovang a ti a. Mahse nang chuan i thei? Thudik/thutak hi hriat theih a ni teh meuh mai. Dik tak chun thutak hi hriat chhuah theih a ni. Hetiang hian:

*Thilsiam hmangin Thutak i hre thei.* Thutak chungchang te, Pathian chungchang te hi thilsiam te en leh science zirna hmangin i hre thei. Rom 1:20 chuan, "A thil hmuh theih loh (a chatuan thiltihtheihna leh a Pathianzia chu khawvel chu khawvel siam tirh ata fiah taka hmuhin a awm a, thilsiamah chuan a lang a ni, chuvang chuan, chhuanlam tur an nei lo," a ti. Sephung chi hrang hrang sâng tel i hmuh hian Pathianin ze hrang hrang a lawmzia i hre thei ang a. Tlâng kâng i hmuh hian Pathian thil tihtheihzia i hmu ang. Thilsiamte nena rual tlang taka kan inzawm dan i zir chuan Pathian thil rel felzia i hre thei ang.

*Chhia leh ṭha hriatna hmangin thutak i hre thei.*
The Message Bible chuan, "Jentail te chuan Dan chu an hre ve lo na a, Dan thu tum chu an pianpui ze phung remzawng a nih avangin an ti a. Dan chu an hnena pek ni ve lo mah se, Dan nei ang an ni. An chhia leh ṭha hriatnaah thiam inchantir leh inchantir loh nachang an inhriat dan aṭang hian Dan thupek chu an thinlungah a inziak a ni tih a lang," (Rom 2:14-15). Thil dik leh dik loh hriatna hi mitinah a awm vek a. Mi veivah buaina kara nu upa lam tawh va nam ai chuan kawng a kân tur ṭanpui kha a ṭha zawk tih kan pawm tlang vek ang. Chumi hre tur chuan 'thlarau' mi nih kher pawh a ngai hran lo. I pianpui finna aṭangin thil dik leh dik lo chu i hre thei a ni, a chhan chu Pathianin mi tin hnenah chhia leh ṭha hriatna a pek vang a ni.

*Ngaihtuahna hmangin thutak i hre thei.*
Thutak zawng zawng hi rinna hmanga i pawm vek kher a ngai hran lo. Thutak chu i thlir thei a, i enchhin thei a, i finfiah thei bawk. Bible chuan, "I kalna tur en ngun la, i tih tawh chu a hlawhtling ang," (Thufingte 4:26) a ti. Pathian chuan thle kawia hmanhmawh chung turin a duh lo che a. Ani chuan ngaihtuah a, thlirna hun hmang turin a duh che a ni. "Kawng dik ka zawh em?" tih inzawt la. I inringhlel a nih chuan endik thuai ang che.

*Pathian thupek hmangin thutak chu i hre thei.*
Bible hi inzirtirna leh inkawhhmuhnain a khat tlat a. Chu chu i ring tur a ni. 2 Timothea 3:16 chuan. "Pathian Lehkha Thu zawng zawng hi Pathian thawk khuma pek a ni a, zirtir kawngah te, thiam loh chantir kawngah te, zilh kawngah te, felna zirtir kawngah te a sâwt bawk a ni," a ti.

*Thutak chu Krista kaltlangin i hre thei.*
Thutak hre turin Pathian chu khawvelah mihring angin a lo kal. Bible chuan Isua chu khawngaih leh thutakin a khat a, thutak tisaa lo chang a ni a ti bawk. Thutak hi chet dan dik a ni mai lova, thutak chu mihring a ni. Bible a chiang leh hriat lar tak zinga mi chu, "Isuan a hnenah, "Keimah hi kawng leh thutak leh nunna ka ni, keimaha kal lo chu tu mah Pa hnenah an thleng ngai lo," Johana 14:6 tih thu hi a ni. Thutak/thudik hriat theihna kawng ṭha ber chu Isua hriat hi a ni.

Engmah i hre tak tak thei lo tih ngaihtuah a awl viau ang. Mahse i thei a ni! Pathian chuan thilsiam te hnenah a pe a, chhia leh ṭha hriatna, ngaihtuahna, a thupek leh a berah chuan Krista a pe che a, i hriata thutaka i nun theih nan a ni.

Ngaihtuah zui atan.

Thilsiam i han en hian Pathian chungchangah eng thil nge i zir chhuah le?

Engtik hunah nge i chhia leh ṭha hriatna chuan thil dik leh dik lo hre tura a ṭanpui che?

Engtin nge Isua hre tura i ṭanlakna chuan thuk zawka thutak hre tura a ṭanpui che?

[ *Lettu: Marova Punte* ]

Tuesday, August 12, 2025

THUDIK LAMAH CHUAN I INHAWNG EM?

_I Khawthlir Dan Thlak_

-Rick Warren
-    Aug 12, 2025
“Ka thua in awm reng chuan ka zirtirte in ni tak tak ang. Thudik in hria ang a, thudik chuan a ti zalen ang che u.”  Johana 8:31-32 (NIV)
 
Kum 55 liamtaa ka chanchin hi ka hrilh ang che u. Tlangah camping kan nei a, pindanah ka inkhung a, ka thingthi a, tawngtaina mawlte in ka tawngtai a. Hetiang hian ka chham a ni:

“Lalpa, Pathian i awm anih chuan, i tan ka inhawng e. I awm anih chuan, i awm a ni tih hriat ka duh. Isua Krista, ka nun i thlak danglam thei anih chuan - nun duhawm zawk min pe thei dawn anih chuan - ka nun hian damchhan a nei anih chuan hriat ka duh a ni. Lalpa i awm tak tak anih chuan, keimahah hian i awm tak tak a ni tih min hriattir rawh.”

Chumi hnuah chuan engnge lo thleng? Engmah

Eng eng mahin min chhun lo va. Vantirhkoh an lo kal hek lo. “Halleluiah Chorus” sa ri pawh hriat ka nei hran lo. Engmah a lo thleng lo. Ka kawchhungah engmah danglamna a awm lo. Ka zauthau bawk hek lo. Ka awmdan pangngai ang tho khan ka awm reng a ni. 

Nimahsela chu chu ka nunah danglamna a thlenna a ni tlat. Engvangnge? Pathian tan ka inhawng tlat a ni. Pathian dem duhna ka nei tawh lo a ni. Hun remchang a awm anih phawt chuan thudik chu hriat chakna ka nei ta a. Chu chu ka nun inthlak danglamna a ni.

Rilru lama lo no viau a ngai hran lo. Mawlmang taka ngaihtuahna sen leh thutlukna siam a ni mai: Pathian chu a awm anih chuan, hmuh loh chu ka duh lo a ni. Ka tan hian tum a nei a nih phei chuan, chu pawh chu bawhpelh ka duh lo a ni. Pathian va sawisel emaw va dem emaw ai chuan alama rilru inhawn chu ka duh zawk a ni. 

Engnge i an ve le? Pathian lakah i rilru a inhawng em? Ringtu ni mahla, i rilru chu Pathian thudikah chuan a inkharkhip tlat thei a ni. 

Nimahsela Pathian laka inhawnna chuan, “Pathian thudik chu thildang zawng zawng aiin ka duh. Hrehawm dawn mahse Pathian thudik chu ka duh fan a ni,” tiin. 

Tunlai postmodern khawvelah chuan thudik kan hre thei tawh lo an ti thin. Bible zirtirna erawh chu chutiang a ni ve lo. Thudik chu kan hre thei em? Thei e. Isuan hetiang hian a sawi, “Ka thua in awm reng chuan ka zirtirte in ni tak tak ang. Thudik in hria ang a, thudik chuan a ti zalen ang che u.”  Johana 8:31-32 (NIV)

Pathian lamah i rilru a inkharkhip pawh a ni maithei e. Anihloh vek pawhin Kristian nisi Pathian thudik lama inkharkhipna lai nei pawh i ni maithei a ni. Vawiin hi Pathian lamah i inhawng a ni tih Pathian hriattir hun a ni. Zalen hun a ni.

Ngaihtuah zui atan

* Eng kawngah te nge Pathian lamah i rilru i hawn le?

* Eng kawngah te Pathian thudik lamah chuan i rilru a inkharkhip tlat le?

* Pathian thudik lama i rilru hawn chu i duh em? I duh anih chuan tawngtai rawh.

*[Lettu: Sangpuia]*

Monday, August 11, 2025

THUDIK TLAHNIAM HI I HRE VE EM?

_I Khawthlir Dan Thlak_

-Rick Warren
Aug 11, 2025
“Thudik in hria ang a, thudik chuan a ti zalen ang che u.”  Johana 8:32 (NIV)
 
Kum engemaw zat kalta atang khan kan nunphung hrim hrimah hian dikna hian hmun a chang tlem tan ta. Kawng engkimah eirukna hmuh tur a awm - politik ah te, sumdawnnaah te, infiamnaah te, zirnaah te leh ennawm lantirnaah te, kohhranah te pawh a ni. Chung atang chuan sawi tur engemaw chen nang pawhin i neih ve ka ring.

Rilru puthmang dik tawk tawh lo hi engnge a chhan ni ang le? Thudik tlahniam tiin kei chuan ka sawi mai a ni.
 
Isuan, “Thudik in hria ang a, thudik chuan a ti zalen ang che u.” Johana 8:32 (NIV). Zalenna chu thudik atangin kan hmu a ni. Thudik i hriat tam poh leh, i thlarau nunah, i mimal leh chhungkua bakah kawng engkimah i zalen ang. Hemi ep chiah pawh hi a dik a: Thudik i kalsan nasat poh leh i zalenna pawh a nep tial tial ang. 

“Thudik tlahniam” tih hi ka thlan chhan chu kan khawtlang nun hi a phawkchhuak chianga ka hriat vang a ni. Zawi muangin, tlem te te in thudik ngaihhlutna hi a tlahniam zel a ni. Tun hmaa thudik kan ngaihhlut ang kha a ni ta lo, kan chenna khawvelah hian zawi muangin thudik ngaihhlutna a tlahniam mek a ni.

I ha ang chiah kha a ni. I ha a mawih tantirh khan i hre miah lo vang. I hmu thei si lo va, engmah a hriat loh a ni. Nimahsela a thleng si a - i tih tawp loh chuan i ha chu ila hloh dawn a ni.


Tun hnai chhuan engemaw atang khan khawtlang innghahna atana thudik kan hman thin kha a insawn ta tlat a ni. Kawng lehlamah chuan, mi tam zawk chuan engnge dik leh dik lo an la thliar hrang thei a. Miin thil diklo an ti anih pawhin a dik tal an la hria a ni. Nimahsela tunlaiah chuan mi tamtak chuan thil dik leh dik lo pawh an thliar hrang thei tawh lo, thil dik leh diklo a awm emaw ni le an ti zawk a ni.

He ngaihdan lo pianna chhan hi postmodernism kan tih vang hi a ni a. Engmah hi dik ber a awm thei lo tih ngaihdan atanga lo piang a ni. Nimahsela chu chu a rintlak lo va, awmzia a nei lo bawk. A eng ber hi nge dik tihah mi kan innghat vek si a.

Damdawi dawrah i kal chuan damdawi lam thiamin damdawi dik tak a lo chawh ang che. Ding rawh tih chhinchhiahna i hmuh chuan i midang pawhin ding turah an ngai vek che a ni. Khawvelah hian miten eng ber hi nge dik tih hi hriat an duh reng a ni.

Postmodernism ah chuan mi ten thudik ai chuan hriatthiamna an nei nasa zawk a ni. Ngaihdan hrang hrang te hi an intluktlang vek a ni. Nimahsela chu chuan awmzia a nei lo. “Thla khi lung atanga siam a ni,” tiin lo sawi ta ila. Nangin, “Thla khi bawnghnute khal atanga siam a ni,” ti ve thung la. An inang thei lo reng reng a ni. Hringnunah hian thil dik chu a dik reng ang a, a diklo pawh chu a diklo reng ang.

Khawvelah hian thudik ngaihthahna a awm zel chuan, i nunah leh hringnunah thudik chu a tlahniam zel ang. Kan hmalamah hian zalen tura Isua thutiam anga i awm theihnan thudik chu engtiangin nge i chelh theih tih kan la zir dawn a ni.

Ngaihtuah zui atan

* In ramah emaw in khawtlang ah emaw “thudik tlahniam” chu engtin nge i hmuh?

* A diklo i vawn reng lai hian “thudik tlahniam” chu nangmahah engtin nge i lo tawnhriat ve tawh le?

* Pathian thudik i pawm hian engtiangin nge zalenna chu i lo tem ve le?

*[Lettu: Sangpuia]*

Sunday, August 10, 2025

I KHAWTHLIR TIHCHAK DAN KAWNG LI

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren 
- August 10, 2025
_"He khawvel dan ang hian awm suh ula; Pathian duhzawng, a ṭha leh lawm tlak leh, ṭhat famkim chu in hriatfiah theih nan, in rilru a thara awmin lo danglam zawk tawh rawh u."_ (Rom 12:2)

Tute pawh hian thil thlir dan- kan innghahna tur rin dan kan nei vek. Chu kan thil thlir dan chuan engkim mai: in inlaichinna, i hnathawh, sum i hman dan leh tawrhna i hmachhawn dan a hril vek. Chuvang chuan Pathianin a siam chhan ang che a nung turin engtinnge i thil thlir dan i tihchak ang?

*1. Thutak zir chiang rawh.* Isuan in satu pahnih chungchang a sawi a- pakhat chuan ṭiau dup chungah in a sa a, pakhat chuan lungpui chungah a sa thung. Thlipui a lo thawk a, ṭiau dup chunga in sak chu a rawn nam thlu mai a, mahse lungpui chunga in sak erawh nghet takin a ding thung.

He thawnthuin a sawi tum chu hei hi a ni: I nun kha mi ngaihdanah emaw Pathian thutakah emaw i din dawn. Chatuan thutak chunga i din chuan harsatna khirhkhan ber pawh tawk la i ding chang thei ang.

Bible chuan heti hian a ti, _"Thutak chu zir la hnawl ngai suh. Finna, inthunun theihna leh hriatthiamna nei rawh."_ (Thufingte 23:23, NCV). Pathian thu zirin, kristian lehkhabu ṭha tak tak chhiarin, kohhran zinga tel zelin thutak chu i nei thei.

*2. Thil dik lo hriat tum rawh.* The Message chuan heti hian a letling, _"I hriat apiang awih mai suh. Pathian chanchin sawitu zawng zawng hi Pathian aṭanga chhuak an ni lo. He khawvelah hian thuhriltu lem tam tak an awm."_ (1 Johana 4:1). Pathian thutak sawi nia inchhal ṭhenkhatte hi chu an ni hauh lo. Mahse Pathian thutak i hriat chuan ziritrna dik lo i hre thei ang.

*3. Khawvel lam hawi tawh lovin Pathian Thu lam hawi rawh.* Bible chuan khawvel ngaihhlut thilte ngaihlu ve tawh lo turin min ti, khawvel thlir dan anga thlir tawh lo turin min ti: _"He khawvel dan ang hian awm suh ula; Pathian duhzawng, a ṭha leh lawm tlak leh, ṭhat famkim chu in hriatfiah theih nan, in rilru a thara awmin lo danglam zawk tawh rawh u"_ (Rom 12:2). Duhthlan tur i nei: ngaihdan danglam rengna khawvel milin nge i kal dawn Pathian chatuan Thu ang zawkin?

*4. Pathian ngaihtuah ang zel ngaihven rawh.* The Living Bible chuan Isua thutiam heti hian a letling: _"Pathian ram hi ngaihsak bera i neih chuan vawiin aṭang hian Pathianin i mamawh apiang a pe ang che"_ (Luka 12:32). Ngaihsak hmansak pakhat chiah i nei thei. Pathianin a hmasa ber nih a duh - tuizawng leh tum dang chu a pahnihna ni rawh se. Amah leh a duhzawng i dah hmasak ber chuan a dang zawng chu a ngaihtuah tur thu min tiam a ni.

Mi zawng zawngte hian thil awmzia, pawimawhna leh awm chhan an zawng mek a ni. Ṭiau dung chunga in i sak chuan- heng thuneihna, nawmsakna leh hausakna angah te hian - i zawn i hmu ngai lovang. Pathian thuah innghat zawk la, a duhzawng chu zawng zawk rawh. Tichuan thlipui pawhin a tihchhiat theih loh thil thlir dan i lo thiam ang a, danglam lo, chhan neiin i nung tawh ang.

Ngaihtuah zui atan.

Engah nge i nun i inngah? I innghahna chu engtinnge i tihchak ang?

Zirtirna i ngaihthlak hnuhnungho kha ngaihtuah let teh. I lo pawm em em, mahse dik lo ni a lang si engnge?

Eng kawngtein nge Pathian thu ni lovin khawvel ngaihhlut thilte i lo ngaihven ṭhin? Engtinnge i tihdanglam theih ang?

[Lettu: Mapuia Fanai]

Saturday, August 9, 2025

ENGNGE I RIN TIH KHA A PAWIMAWH EM?

_I Khawthlir Dan Thlak_

- Rick Warren 
- August 09, 2025
_"I ngaihtuah danah fimkhur rawh; i ngaihtuahnain i nun a kaihruai si a." _ (Thufingte 4:23, GNT)

I rin dan chungchangah rin dan chi hnih a awm. Pakhat zawk chu tih tak zetna a ni a; pakhat zawk chu a hun leh hmun a zira danglam a ni thung.

Tih tak zetna chuan, "I rinna chu engpawhnise tih tak zeta i beih chuan a ṭha vek" a ti a. Mahse he rinnaah hian harsatna a awm: Tih tak zeta bei siin i ring dik lo ve thei tlat. Ka hun kal tawhah vawi tam tak tih tak zeta bei siin ka lo tidik lo tawh. Nang pawh i nih ka ring. Tih tak zetna hi a tawk mai lo. Ni khian kan awmna lei hi a hel a ni tiin tih tak zetin ka ring thei. Mahse eng anga rinna tak pawh nise awmzia a awm miah lo- ti tak tak siin ka ring dik miah lo a lo ni.

A hun leh hmuna zira rinna chuan i rinna kha engpawhnise a pawi lo, a chhan chu engkim mai hi thil thlen dan a zira danglam a ni a ti ve thung; thil eng emawa i rinna kha thil dang chungchangah chuan a danglam leh daih ang, chutiang chuan. Chu chuan i nunah hnualna/rilru hahna tam tak a thlen ta che a, awmzia a awm lo a ni. Thudik chu thudik a ni tlat.

I rinna chu engpawhnise, i rinna a ngheh kha a pawimawh. Bible-in i rinna a pawimawhzia chiang takin kawng thum min hrilh.

*1. I rinnain i nun a hrual.* Bible chuan heti hian a ti, _"I ngaihtuah danah fimkhur rawh; i ngaihtuahnain i nun a kaihruai si a" _ (Thufingte 4:23, GNT). I rinnain i nungchang a hril. Engnge i rin tih leh engvanga ring nge i nih i inhriat loh chuan i hriat miah loh rinna chuan i nun a thunun reng ang. Chuvang chuan i nunah thlak danglam duh i neih chuan i ngaihtuahna- i rinna aṭangin bul ṭan rawh. Danglamna hi chhungril aṭanga inṭan a ni.

*2. Khawvel kan thlir dan a dik loh chuan ṭul lo takin harsatna kan tawk ṭhin.* The Message Bible version chuan heti hian a ti, _"Miin Pathian hnathawh a hmuh theih loh chuan anmahni an inpal tlu nuai ṭhin. Mahse Pathianin a puan chhuah an ngaihsak chuan malsawmin an awm ṭhin"_ (Thufingte 29:18). I dam chhan i hriat loh chuan rinna dik lovah i nun i nghat tihna a ni- mahni inpal tlu foin i kat ve nawk nawk mai mai a ni. Mahse Pathian thutaka i innghah chuan - Pathian thupuana i innghah chuan Pathian malsawmna i dawng a ni.

*3. I rinna kha midangte hnena i hrilhhriat ve Pathianin a duh.* Bible chuan heti hian a ti, _"Nangmahnia awm in beisei chhan zawt apiang che u chhang turin inpeih sa fo ang che u, nimahsela thuhnuairawlh tak leh ṭih dek chungin"_ (1 Petera 3:15). Kan khawvel hian mi, an rina chiang, an rin chhan hria, an rinna mite hmangaihna nena hriattir chhawng thiam a mamawh.

Pathianin a anpuiin a siam che a- a duha hman atan a siam che. Chu a siam chhan che anga nung turin rinnaa ding turin a duh che.

Ngaihtuah zui atan.

Eng angin nge i rinnain i nun a hrual?

Engtik laiin nge i thil thlir dan dik lovin harsatna a thlen che?

Miin beiseina i neih chhan zawt che sela engtinnge i chhan ang?

[Lettu: Mapuia Fanai]

Friday, August 8, 2025

I KHAWVEL THLIRNA A PAWIMAWH CHHAN

_I Khawthlir Dan Thlak_

By Rick Warren
— August 08, 2025
“Amahah chuan engkim, vâna awm te, leia awm te, hmuh theih te, hmuh theih loh te siam a ni a; lalṭhutthlêng te, rorêlna te, lalna te, thuneihna te, engkim hi amah avânga siam a ni a, ama ta tûra siam a ni bawk.” [Kolossa 1:16]

Engnge i khawvel thlirna chu? Ṭawngkam danga sawi chuan, eng ang tarmit hmangin nge i khawvel chu i thlir? Nimin lam khan tunlai huna nunphung lar zual ṭhenkhatte kan tarlang tawh a – materialism, mimal nun dahsanna, nawmsit bawlna leh hmuh theih aṭanga ṭha chu ṭha mai anga ngaihna thute kan ngaithla a – chumi letling chiaha Pathianin min zirtirna pawh kan sawi bawk a nih kha. Vawiin hian a aia thuk zawkin kan zirho dawn a ni.  

*Naturalism.* Naturalism awmzia chu Pathian awm rinlohna [athesism] tihna a ni. Naturalism chuan Pathian a awm lo a ti a – emaw, a awm a nih pawhin, a pawimawh tak tak lo tiin a sawi. Naturalists te chuan leilunga thil thleng tam berte hi tihpalh thilthua thleng an ni tiin min zirtir a. “Tihpalh [accidents] vanga thleng vek an ni an ti. Siamtu ropui bik pawh a awm chuang lo. Kalphung nghet tak pawh a awm chuang lo. Pathian chu a awm lo hrim hrim a ni” an ti. 

Thuruk eng emaw tak ka lo hrilh ang che: Pathian chu a awm lo emaw, a pawimawh lo emaw a nih chuan nangmah pawh khan awmzia i nei miah lo tihna a ni ang. Chu chu a awmzia chu a ni, khawvel mumal taka hrilhfiah theihna awm chhun a ni ang. I hlutna bul chu Pathian aṭanga chhuak i nihna chu a ni a, a ngaihsak che a, a siam che a, a hmangaih che. 

Bible chuan hetiang hian a a sawi, “A nihna, mita hmuh theih loh, a chatuan thiltihtheihna leh a Pathianzia chu khawvêl siam tirh ata a thil siamahte chuan chiang taka hmuh theihin a lang a. Phatna tûr rêng an nei lo,” tiin [Rom 1: 20]. Sawina dang awm thei chu, leilung che velte hi kan en chuan – Pathian chu a awm lo a nih tih aiin – Pathian chu eng ang mi nge a nih ka hmu tam zawk. Thil siam thiam, thiltithei, inrelfel a nih tih kan hmu a; thil hrang hrang a tithei tih pawh kan hmu thei.  

*Mihring mihrinna [Humanism].* Humanism chuan i nunnaah khan thuneitu i ni tiin a sawi a – i hmalam hun chu i thu a ni a ti bawk. Mi eng emawzatte chu an ngaihtuahnaah anmahni chu a lailum ber laia an awm chung pawhin anmahni leh anmahni chu chibai an inbuk tih an pawm chuang lo, chu chu thil thleng dik tak a ni. Humanist te chuan leilung lai takah i awm a ni an ti. 

Bible chuan hetiang hian a sawi, “Pathian thutak aiin dâwt an thlang a, a siamtu chu biak aiin a siama chu biain a rawng an bâwl ta zâwk a. A siamtu chu chatuana fakin awm rawh se. Amen,” tiin [Rom 1: 25]. Chu chu humanist-ho ngaihdan a ni. 

*Pathian Awm Rinna [Theism].* Theism ngaihdan chuan Pathian awm a ring a, chu mi atana siam chu i ni a ti bawk. Chu thlirna chu Bible pawhin min zirtir chiah bawk. “Theism” tih chu Theo tih aṭanga lak niin, Greek ṭawnga “Pathian” tihna a ni. 

Bible lehlin thenkhat chuan Kolossa 1: 16 hi hetiang hian an letling, “Engkim tan, thil zawng zawng, chunga mi leh hnuaia mi, hmuh theih leh hmuh theih loh te chu … amah aṭanga inṭan niin an nihna chu amahah an hmu” tiin an sawi. Han en nawn teh. Engkim – engkim mai chu – Pathian siam niin Pathian tana siam an ni. 

Nilengin, nitinin, thlirna hrang hrangte chu nangmah hneh tum chein an inbuan tup tup a. Mahse thudik tak chu hei hi a ni, Pathianin ama tana a siam i ni. Chu chu vuan tlat la – chu mi atang chuan mihring nun hian awmzia a nei niin i hria ang. 

Ngaihtuah zui atan. 

Ringtute tan pawh mi tam ber ngaihdan chu a itawm chang a awm leh nge nge ṭhin. Leilung kalphung chawisanna [Naturalism]-in nge mihring nun chawi sanna [humanism] zawk chuan hip zawk che? Eng vangin nge? 

Leilung dinhmun i thlir chang chuan Pathian a awm tih finfiahna chu engtin nge i hmuh? 

Pathianin a siam che a, ama tan a siam che tih hriatna chuan i tan awmzia engnge a neih ve? 

[ *Lettu:* Peka]

INREM LOH LAIA ZAHNA HLAWH DAN

_Hma Hun Eng Zawk Nei Turin_ - Rick Warren - November 22, 2026 _"Tangkarua leh rangkachak aiin hmingṭhatna leh zahna hi an ...