I Khawthlir Dan Thlak
By Rick Warren
— August 07, 2025
“Mi ngaiha kawng dik ni âwm taka lang, A tâwp chu thihna kawng ni si a awm.” [Thufingte 14:12]
Khawvel [worldview] thlirna chi hrang hrang a awm thei ang – rin dan i nun inngahna atana i hman angte chu. Chung ngaihdan i lakna hnarte chu lehkhabu, media, zirna in, i chenpuite, rimawi, thil fakna [advertising], leh thil dang eng emaw zat an awm thei ang. Hun tam zawkah chuan, kan khawvel thlirna [worldview] chu ngunthluk takin kan chhut lem lo fo. Mahse, kan chhut ngun a ngai hle – a chhan chu i khawvel thlirna mil chuan nangmah leh midangte i en a, thutlukna i siam a, i nun dan hmang zawng zawng chu i kalpui bawk a ni.
Heng thlirna ṭhenkhatte hi tunlai nunah chuan an lar deuh ang. Eng ang nge midang nunah chuan i hmuh a, nangmahah ngei pawh chuan.
Bungraw Lama Tuihnal [Materialism] . He thlirna hi a khaikhawm dan awlsam ber pakhat chu a aia tam, tam zawk, tam zawk, tam zawk tih a ni ber. Materialism-i’n mite nunphung a khawhhmuh dan chuan mihring nuna thil pawimawh ber chu bungrua eng emaw lakkhawm a ni. Materialism chuan thil hlutna zawng zawng chu bungrua eng emaw hmangin a tehtir a. Thlirna a kalpui ber chu “Ka neih tam chuan ka hlu lehzual ang,” tih a ni.
Isua erawh chuan khawvel finna chi hrang hrangte kha a paih thla fo, bungraw chungchanga mite ngaihdan [materialism] pawh a kalpui ve kher lo. Ṭum khat chu hetiang hian a sawi hial, “Fîmkhur ula, awhna rêng rêng lakah invêng rawh u; mihring nunna hi a hausaknaah a innghat lo ve,” tiin [Luka 12: 15]. A awmzia chu, i nun hlutna chu i thil neih zat aṭangin teh suh tihna a ni, a chhan chu mihring nuna thil hlu ber berte hi bungrua an ni kher ngai lo.
Mimal Nun Dahsanna [Individualism]. Kan chenna khawvel hi nangmah leh nangmah intuituah rawh tihna khawvel a ni a, “nangmah leh nangmah kha a ni ber e” tihna khawvel a ni bawk. Fakna thil tarmawi [advertising] chuan “I nihna ang khan lang la,” “Nangmah leh nangmah kha inngaihsang la,” “I phu a ni” tihte min kawhhmuh. Mahni chauh inthlirna a ni a, mimal nun a thlir bik a, “Ka hmasa ber” tih chu a thurawn a ni.
Isua thung chuan, “Tu pawh a nun humhim duh apiangin a chân ang a; tu pawh keimah avânga a nun chân apiangin a humhim ang” tiin a sawi thung [Matthaia 16: 25]. Nun awmzia tak tak chu i nun i kalsan chauhin i hre thiam ang tiin a sawi. Mihring nuna hlutna chu mimal nihna, hlawh leh hlawhtlinna aṭanga chhuak a ni lo, Pathian leh midangte rawngbawlsakna aṭanga lo chhuak a ni fo.
Nawmchenna [Hedonism]. Hedonism zirtirna chuan “A nuam chu um mai rawh” tiin a zirtir a. “Mihring nuna thil pawimawh ber chu engtianga nuam nge a nih tih chu a ni ber. Nuam ka tih chuan, a ṭha a ni mai; a nawm loh chuan, a ṭha lo tihna a ni” tiin. Chutiang mite chuan nawmchenna, hlimhlawp leh thil nuam chu an zawn ber a ni.
“Taksa/Pang nawmna chu engnge a pawina awm?” tiin in inzawt mai thei. Dik tak chuan, Pathian chuan nawmna siamtu chu a ni zawk daih. Mahse thil nuam kan tihte chu kan dam chhan ber a ni ngai lo. Nawmna tak tak chu Pathianin min duh dan anga kan nunna zawkah chuan a inphum fo. Thufingte 21: 17 hi lehlin ṭhenkhatah chuan hetiang hian kan hmu thei, “Thil hlimawm chu i zawngchhang em? Nun ruakna mai a ni! Nawm thlakhlelhna chuan chin lem a nei thei lo ve” tiin kan hmu a ni.
A Tiha Tih [Pragmatism]. Ka tana a hman tlak chuan a ṭha a ni mai tih chu pragmatist-hote ngaihdan laimu a ni. A dik leh dik loh chu a pawimawh ber lem lo va; midang a tihnat pawh chu thil pawi tak a ni lem lo; i tana hlawkna a neih chuan, chu chu a tawk em em a ni tihna a ni.
Bible thung chuan thlirna dang daih min kawhhmuh thung: “Mi ngaiha kawng dik ni âwm taka lang, A tâwp chu thihna kawng ni si a awm” tiin [Thufingte 14: 12]. Thil eng emaw chu tun dinhmuna a dik anga a lan vang maiin a dik tihna a ni lo. Nupui/pasal uire te, hnathawhna hmun aṭanga thil ruk te, zu in leh thil dang emawzatte chu rei lote atan chuan nuam angin a lang thei a, mahse engtik niah emaw chuan an la pawt chhe ngei ngei ang che.
I nunte chu chhut ngun ang che. Heng thlirna eng emaw berah hian i lo tang ve reng mai em? Nge Isua-in kalna kawng atana a kawhhmuh che chu i lo zawh ve tawh zawk? Naktuk lamah thlir dang eng emawzatte kan thlir nawn leh ang.
Ngaihtuah zui atan.
Eng thlirna nge itawm ber nia i hriat - materialism, individualism, hedonism, emaw pragmatism?
Thlemna i tawh theihte chu Bible thlirna awm thei atang chuan hriatfiah han tum teh?
Vawiin hian khawvel zirtirna ni lovin Isua zirtirna zawk chu engtin nge i zui theih ang?
[ Lettu : Peka]

No comments:
Post a Comment